عربی پایه دهم مشترک: سعید جعفری

إنَّ اللُّغَةَ الْعَرَبيَّةَ لُغَةُ الْقُرآنِ وَ الْأحاديثِ وَ الْأدعيَةِ فَقَد اسْتَفادَ مِنهَا الشُّعَراءُ الْإيرانيّونَ وَ أَنشَدَ بَعضُهُم أَبياتاً مَمزوجَةً بِالْعَرَبيَّةِ سَمَّوها بِالْمُلَمَّعِ؛ لِکَثيرٍ مِنَ الشُّعَراءِ الْإيرانيّينَ مُلَمَّعاتٌ، مِنهُم حافِظٌ الشّيرازيُّ وَ سَعديٌّ الشّيرازيُّ وَ جَلالُ الدّينِ الرّوميُّ الْمَعروفُ باِلمْولوَيِّ.

ترجمه: همانا زبان عربی زبان قرآن، احاديث و دعاهاست. سرایندگان ايرانی از آن استفاده کرده اند و برخی از ایشان بیت‌هایی آميخته به عربی سروده اند که آنها را ملمَّع (دو زبانه) ناميده اند؛ بسياری از سرایندگان ايرانی ملمّعاتی دارند، از آن جمله حافظ شيرازی، سعدی شيرازی و جلال الدين رومی معروف به مولوی.

مُلَمَّعُ حافِظٍ الشّيرازيِّ لِسانِ الْغَيبِ

از خون دل نوشتم نزدیک دوست نامه / إنّي رَأَیتُ دَهْراً مِنْ هَجْركِ الْقيامَه

ترجمه:. .. من روزگار را از دوری تو همچون رستاخیز [دشوار] ديدم.

دارم من از فِراقش در دیده صد علامت / لَیْسَتْ دُموعُ عَیني هٰذي لَنا الْعَلامَه؟

ترجمه:... آيا اين اشک‌های چشمم برای ما نشانه نيست؟

هر چند کازمودم از وی نبود سودم / من جرَّب المْجَرّب حلَّت بهِ الندامَه

ترجمه:... هر کس آزموده را بيازمايد، پشيمان می‌شود [به او فرود می آید].

پرسیدم از طبیبی احوالِ دوست گفتا / في بُعْدِها عَذابٌ في قُربِهَا السَّلامَه

ترجمه:... در دوری اش [یار] عذاب و در نزدیکی اش سلامت هست.

گفتم ملامت آید گر گِرد دوست گردم / وَاللّه ما رَأَیْنا حُبّاً بِلا مَلامَه

ترجمه:... به خدا سوگند که عشقی را بدون سرزنش نديده ايم.

حافظ چو طالب آمد جامی به جان شیرین / حَتَّی یَذوقَ مِنْهُ کَأْساً مِنَ الکَرامَه

ترجمه:... تا جامی از بزرگواری از آن بچشد.

مُلَمَّعُ سَعديٍّ الشيرازيّ

سَلِ الْمَصانِعَ رَکْباً تَهیمُ فِي الْفَلَواتِ / تو قدرِ آب چه دانی که در کنارِ فُراتی

ترجمه: از آب انبارها دربارۀ سوارانی که در بيابان‌ها تشنه اند بپرس ...(المصانعِ آب انبارهايی بودند که مزۀ گوارايی نداشتند، ولی برای تشنگان بيابان نعمتی بزرگ به شمار می رفته است.)

شبم به روی تو روزست و دیده ام به تو روشن / وَ إنْ هَجَرْتَ سَواءٌ عَشیَّتي و غَداتي

ترجمه:... و اگر [از من] جدايی گزينی (جدا شوی) شب و روزم برابر می‌شود.

اگر چه دیر بماندم امید بر نگرفتم / مَضَی الزَّمانُ وَ قَلبي یَقول إنَّكَ آتي

ترجمه:... زمان گذشت و دلم می‌گويد قطعاً تو می‌آيی.

من آدمی به جمالت نه دیدم و نه شنیدم / اگر گِلی به حقیقت عَجین آب حیاتی

شبان تیره امیدم به صبح روی تو باشد / وَ قَدْ تُفَتَّشُ عَینُ الْحَياةِ في الظُّلُماتِ

ترجمه:... و گاهی چشمۀ زندگانی در تاريکی‌ها جست و جو می‌شود.

فَکَمْ تُمَرِّرُ عَیشي وَ أَنتَ حامِلُ شَهْدٍ / جواب تلخ بدیع است از آن دهان نباتی

ترجمه: چه بسيار زندگی ام را تلخ می‌کنی در حالی که دارنده انگبین (عسل) هستی! ...

نه پنج روزۀ عمرست عشق روی تو ما را / وَجَدْتَ رائِحَةَ الْوُدِّ إنْ شَمَمْتَ رُفاتي

ترجمه:... اگر استخوان پوسيده ام را ببويی، بوی عشق را می‌يابی.

وَصَفْتُ کُلَّ مَلیحٍ کَما تُحِبُّ وَ تَرْضَی / محامد تو چه گویم که ماورای صفاتی

ترجمه: هر بانمکی را همان گونه که دوست داری و می‌پسندی وصف کردم. ...

أَخافُ مِنكَ وَ أَرْجو وَ أَسْتَغیثُ وَ أَدنو / که هم کمند بلایی و هم کلید نجاتی

ترجمه: از تو می‌ترسم و به تو اميد دارم و از تو کمک می‌خواهم و به تو نزديک می‌شوم. ...

ز چشم دوست فتادم به کامۀ دل دشمن / أَحِبَّتي هَجَروني کَما تَشاءُ عُداتي

ترجمه:... يارانم از من جدايی گزيدند، همان طور که دشمنانم می‌خواهند.

فراق نامۀ سعدی عجب که در تو نگیرد / وَ إنْ شَکوتُ إلیَ الطیَّر نُحنَ فِی الوکنَاتِ

ترجمه:... و اگر به پرنده[گان] شکايت می بردم، در لانه‌ها[يشان] با صدای بلند می گريستند و شيون می کردند.

عَيِّنِ الصَّحيحَ وَ الْخَطَأَ حَسَبَ نَصِّ الدَّرسِ. (درست و نادرست را با توجه به متن شناسایی کن.)

1- لَيسَ لِحافِظٍ و سَعديٍّ مُلَمَّعاتٌ جَميلَةٌ. × (حافظ و سعدی دوزبانه های زیبا ندارند.)

2- يَري حافِظٌ الدَّهرَ مِنْ هَجرِ حبيبِهِ کَالقيامَةِ. √ (حافظ روزگار را به خاطر دوری از یارش مانند رستاخیز می بیند.)

3- يرَي حافِظٌ في بُعْدِ حَبيبِهِ راحَةً وَ في قرُبِهِ عَذاباً. × (حافظ در دوری از یارش آسایش و در نزدیکی با او شکنجه می بیند.)

4- يَري سَعديٌّ اللَّيلَ وَ النَّهارَ سَواءً مِنْ هَجرِ حَبيبِهِ. √ (سعدی شب و روز را از دوری یارش یکسان می بیند.)

5- قالَ سَعديٌّ: «مَضَي الزَّمانُ وَ قَلبي يَقول إنَّكَ لا تَأتي.» × (سعدی گفت: زمان گذشت و دلم می گوید همانا تو نمی آیی.)

اِعلَموا (بدانید.)

اِسمُ الْفاعِلِ وَ اسْمُ الْمَفعولِ و اسْمُ الْمُبالَغَةِ

در دستور زبان فارسي به اسم فاعل، صفت فاعلي و به اسم مفعول، صفت مفعولي مي گويند. اسم فاعل به معناي «انجام دهنده يا دارنده حالت» و اسم مفعول به معناي«انجام شده» است.

اسم فاعل و اسم مفعول دو گروه اند:

گروه اوّل بر وزن «فاعِل» و «مفعول» هستند که در سال گذشته با آنها آشنا شده بوديد.

اکنون با گروه دوم آشنا شويد.

با دقّت در دو جدول داده شده فرق اسم فاعل و اسم مفعول را بيابيد.

گروه اوّل: فعل‌هايي بود که سوم شخص مفرد ماضي آنها سه حرف بود و اسم فاعل و مفعولشان بر وزن فاعِل و مَفعول بود.

گروه دوم: فعل‌هايي است که سوم شخص مفرد ماضي آنها بيشتر از سه حرف بود و اسم فاعل و مفعولشان با حرف «مُ» شروع مي شود. يک حرف مانده به آخر در اسم فاعل کسره و در اسم مفعول فتحه دارد.

( اسم فاعل : مُ ... ِ ... ، ) ( اسم مفعول : مُ ... َ ... )

اِختَبِر نَفسَکَ؛ تَرجِمِ الکلماتِ التّاليَةَ وَ الدُّعاءَ، ثُمّ عَيِّن اسم الفاعل و اسم المفعول. (خودت را بیازما: واژگان زیر و دعا را ترجمه کن؛ سپس اسم فاعل و اسم مفعول را شناسایی کن.)

يا صانِعَ کُلِّ مَصنوعٍ يا خالِقَ کُلِّ مَخلوقٍ يا رازِقَ کُلِّ مَرزوقٍ يا مالِکَ کُلِّ مَملوکٍ. (ای سازنده هر ساخته شده ای آفریننده هر آفریده شده ای روزی دهند هر روزی خورنده ای دارنده هر بنده.)

اسم مبالغه بر بسياريِ صفت يا انجام دادن کار دلالت دارد و بر وزن «فَعّال» و «فَعّالَة» است؛ مانند: عَلّامَة (بسيار دانا) ؛ فَهّامَة (بسيار فهميده)؛ صَبّار (بسيار بُردبار)؛ غَفّار (بسيار آمُرزنده)؛ کَذّاب (بسيار دروغگو) ؛ رَزّاق (بسيار روزي دهنده )؛ خَلّاق (بسيار آفريننده)

گاهي وزن «فعَّال» و «فعَّالَة» بر اسم شغل دلالت مي کند؛ مانند خَبّاز (نانوا)؛ حَدّاد (آهنگر)

گاهي نيز بر اسم ابزار، وسيله يا دستگاه دلالت مي کند؛ مانند: فَتّاحَة (در بازکن)؛ نَظّارَة (عينک)؛ سَيّارَة (خودرو)

تذکار: «ة» در مبالغه نشانه مؤنث بودن نیست. / فراموش نکنیم که برخی از اسم فاعل ها و اسم مفعول ها جمع مکسر دارند؛ مانند: حاکم ◄ حکماء / محصول ◄ محاصیل.

اِختَبِر نَفسَکَ؛ تَرجِمِ التّراکيبَ التّاليَةَ.  (خودت را بیازما؛ ترکیب های زیر را ترجمه کن.)

﴿أمّارَةٌ بِالسّوءِ﴾: (بسیار فرماینده به بدی.)                                                      ﴿عَلّامُ الغُيوبِ﴾: (بسیار داننده پنهان ها.)

﴿الخَلّاقُ العَليمُ﴾: (بسیار آفریننده دانا.)                                                      الطّيّارُ الإيرانيُّ: (خلبان ایرانی.)

﴿حَمّالَةَ الحَطَبِ﴾: (بسیار هیزم بر.)                                                      ﴿هُوَ کَذّابٌ﴾: (بسیار دروغ گو.)

﴿ لِکُلِّ صَبّارٍ﴾: (برای هر بسیار شکیبا.)                                                      الهاتِفُ الجَوّالُ: (تلفن همراه.)

رَسّامُ الصُّوَرِ: (نقش بند؛ نگارگر.)                                                      فَتّاحَةُ الزُّجاجَةِ: (درباز کن شیشه.)

حوارٌ  (گفتگو.)

(شِراءُ شَريحَةِ الهاتِفِ الجَوّالِ) (خرید سیم کارت تلفن همراه.)

التَّمارين

اَلتَّمْرينُ الْأوَّلُ:عَيِّن الجملةَ الصَّحيحةَ و غيرَ الصَّحيحةِ حَسَبَ الحقيقةِ و الواقِعِ. (درست و نادرست را با توجه به حقیقت و واقعیت شناسایی کن.)

1- الکَأسُ زُجاجَةٌ يُشرَبُ فيهِ الماءُ أوِ الشّايُ أوِ القَهوَةُ. √ (لیوان شیشه است که در آن آب،‌‌‌‌ چای یا قهوه نوشیده می شود.)

2- يُمکِنُ شِراءُ الشَّريحَةِ مِن إدارَةِ الاِتِّصالاتِ. √ (خرید سیم کارت از اداره مخابرات شدنی است.)

3- الرّاسِبُ هُوَ الّذي ما نَجَحَ في الاِمتِحانِ. √ (مردود کسی است که در آزمون کامیاب نشده است.)

4- غُصونُ الأشجارِ في الرَّبيعِ بَديعَةٌ جَميلَةٌ. √ (شاخه های درختان در بهار نوآیین و زیباست.)

5- يُصنَعُ الخُبزُ مِنَ العَجينِ. √ (نان از خمیر ساخته می شود.)

اَلتَّمْرينُ الثّاني: ضَعْ في الفراغِ کلمةً مُناسبةً مِنَ الکلماتِ التّاليَة. «کلمتان زائدتان» (در جای خالی واژه مناسب را از میان واژگان زیر بگذار.)

الفَلَواتِ / بُعدٍ / وُدٌّ / مَصانِعُ / بَدِّل / فَتَّشَ / اللّيلِ / يَرضَی

1- الغَداةُ بِدايَةُ النَّهارِ وَ العَشيَّةُ بِدايَةُ اللّيلِ. (بامداد آغاز روز و شامگاه آغاز شب است.)

2- رَأَينَا الشّاطِئَ عَن بُعدٍ عَبرَ الطَّريقِ. (دریاکنار را از دوردست در جاده دیدیم.)

3- رَجاءً بَدِّل هذا القَميصَ؛ لِأنَّهُ قَصيرٌ. (لطفا؛ این پیراهن را عوض کن؛ زیرا کوتاه است.)

4- الشُّرطيُّ فَتَّشَ حَقائِبَ المُسافِرينَ. (پاسور جامه دان های راهیان را گشت.)

5- في الفَلَواتِ لا يَعيشُ نَباتاتٌ کَثيرةٌ. (در بیابان گیاهان بسیاری می زیند.)

6- أخي قانِعٌ، يَرضَی بِطَعامٍ قليلٍ. (برادرم قانع است. با خوراکی اندک خرسند می شود.)

اَلتَّمْرينُ الثّالِثُ: تَرجِم التّراکيبَ التّاليةَ ثُمَّ عيّن اسمَ الفاعل و اسمَ المفعول و اسمَ المُبالَغَةِ. (ترکیب های زیر را ترجمه کن؛ سپس اسم فاعل، اسم مفعول و اسم مبالغه را شناسایی کن.)

يا عَلّامَ الغُيوبِ: (ای بسیار داننده پنهان ها.) / اسمَ المُبالَغَةِ                                                      يا سَتّارَ العيوبِ: (ای پوشاننده عیب ها.) / اسمَ المُبالَغَةِ

يا غَفّارَ الذُّنوبِ: (ای بسیار آمرزنده گناهان.) / اسمَ المُبالَغَةِ                                                      يا رافِعَ الدَّرَجاتِ: (ای فرابرنده درجه ها.) / اسمَ الفاعل

يا سامِعَ الدُّعاءِ: (ای شنونده دعا.) / اسمَ الفاعل                                                      يا غافِرَ الخَطايا: (ای آمرزنده لغزش ها.) / اسمَ الفاعل

يا ساتِرَ کُلِّ مَعيوبٍ: (ای پوشاننده هر عیب دار.) / اسمَ الفاعل؛ اسمَ المفعول                                                                

يا مَن يُحِبُّ المُحسِنينَ: (ای کسی که نکوکاران را دوست داری.) / اسمَ الفاعل

يا خَيرَ حامِدٍ وَ مَحمودٍ: (ای بهترین ستاینده و ستوده.) / اسمَ الفاعل؛ اسمَ المفعول

يا مَن بابُهُ مَفتوحٌ للطّالبينَ: (ای کسی که درش برای جویندگان گشاده است.) / اسمَ المفعول ؛ اسمَ الفاعل

اَلتَّمْرينُ الرّابِعُ: ضَع في الدّائرةِ العددَ المُناسِبِ. «کلمة واحدة زائدة» (در دایره عدد مناسب را بگذار. یک واژه اضافی است.)

1- الرَّکبُ              (4) اِبتِعادُ الصَّديقِ عَن صَديقِهِ أوِ الزَّوجِ عَن زَوجَتِهِ. (دورشدن دوست از یارش یا شوهر از همسرش.)

2- الکَرامَةُ            (6) هُوَ الَّذي لَهُ حَرَکاتٌ جَميلَةٌ وَ کَلامٌ جَميلٌ. (کسی که ناز زیبا و سخن دلنشین دارد.)

3- الوَکرُ               (5) زينَةٌ مِنَ الذَّهَبِ أوِ الفِضَّةِ في يَدِ المَرأَةِ. (آرایه ای از زر یا نقره در دست زن.)

4- الهَجرُ               (2) شَرَفٌ وَ عَظَمَةٌ وَ عِزَّةُ النَّفسِ. (شرف و بزرگی و سرفرازی.)

5- السِّوارُ            (3) بَيتُ الطُّيورِ. (خانه پرندگان.)

6- المَليحُ (با نمک.)

اَلتَّمْرينُ الْخامِسُ: تَرجِمِ الأحاديثَ ثُمَّ ضَع خَطّاً تَحتَ اسم الفاعل و اسم المفعول. (حدیث ها را به فارسی برگردان؛ سپس خطی زیر اسم فاعل و اسم مفعول بکش[بگذار].)

1- مَن قالَ أنا عالِمٌ فَهُوَ جاهِلٌ. (هر کس بگوید من دانایم او نادان است.)

2- سَيِّدُ القَومِ خادِمُهُم فِي السَّفَرِ. (سرور گروه کسی است که خدمتگزار ایشان در سفر باشد.)

3- عالِمٌ يُنتَفَعُ بِعِلمِهِ خَيرٌ مِن ألفِ عابِدٍ. (دانایی که از دانشش سود برده می شود از هزار عابد بهتر است.)

4- الجَليسُ الصّالِحُ خَيرٌ مِنَ الوَحدَةِ، وَ الوَحدَةُ خَيرٌ مِن جَليسِ السّوءِ. (همنشین درستکار بهتر از تنهایی و تنهایی بهتر از همنشین بد است.)

5- کاتِمُ العِلمِ، يَلعَنُهُ کُلُّ شَيءٍ حَتَّی الحوتِ في البَحرِ وَ الطَّيرِ في السَّماءِ. (پوشاننده دانش، هر چیزی حتا نهنگ دریا و پرنده آسمان او را نفرین می کند.)

اَلتَّمْرينُ السّادِسُ: تَرجِمِ الآياتِ وَ الأحاديثَ ثُمَّ عَيِّن المَحَلَّ الإعرابيَّ لِلکَلِماتِ الَّتي تَحتَها خَطٌّ.  (آیه ها و حدیث ها را ترجمه کن؛ سپس نقش دستوری واژگانی را که زیر آنها خط است شناسایی کن.)

1- ﴿ لا يَعلَمُ مَن فِي السَّماواتِ وَ الأرضِ الغَيبَ إلی اللهُ﴾ (پاسخ درست را شناسایی کن.) / مَن: فاعل / الغَيبَ: مفعول

2- ﴿ يَضرِبُ اللهُ الأمثالَ لِلنّاسِ﴾ (یزدان مثلهایی را برای مردم می زند.) / اللهُ: فاعل / الأمثالَ: مفعول

3- ﴿لا يَظلِمُ رَبُّکَ أحَداً﴾ (پروردگارت به کسی ستم نمی ورزد.) / رَبُّ: فاعل / أحَداً: مفعول

4- السُّکوتُ ذَهَبٌ وَ الکَلامُ فِضَّةٌ. (خاموشی زر و سخن نقره است.) / ذَهَبٌ: خبر / الکَلامُ: مبتدا

5- الکُتُبُ بَساتينُ العُلَماءِ. (کتابها باغهای دانشمندان است.) / بَساتينُ: خبر / العُلَماءِ: مضاف الیه

6- ثَمَرَةُ العَقلِ مُداراةُ النّاسِ. (میوه خرد نرمخویی با مردم است.) / العَقلِ: مضاف الیه / النّاسِ: مضاف الیه

7- زَکاةُ العِلمِ نَشرُهُ. (زکات دانش پراکنده آن است.) / زَکاةُ: مبتدا / نَشرُ: خبر

ð أنوارُ القُرآنِ ð (فروغ قرآن.)

کَمّل الفراغات في التَّرجمة الفارسيَّةِ. (جای خالی ها را در ترجمه فارسی کامل کن.)

مِن صِفاتِ المؤمِنينَ

1- ﴿ وَالَّذينَ يَجتَنِبونَ کَبائِرَ الإثمِ وَ الفَواحِشَ وَ إذاما غَضِبوا هُم يَغفِرونَ﴾ و کسانی که از گناهان بزرگ و کارهای زشت دوری می ورزند، و هنگامی که خشمگین می شوند می بخشايند.

2- ﴿ وَ الّذينَ استَجابوا لِرَبِّهِم وَ أقاموا الصّلاةَ﴾  و کسانی که (خواسته) پروردگارشان را برآوردند و نماز برپا داشتند.

3- ﴿وَ أمرُهُم شُورَی بَينَهُم﴾  و در کارهای ایشان ميانِ آنها مشورت هست.

4- ﴿وَ مِمّا رَزَقناهُم يُنفِقونَ﴾  و از آنچه به ایشان روزی داديم انفاق می کنند.

5-﴿ وَ الَّذينَ إذا أصابَهُمُ البَغيُ هُم يَنتَصِرونَ﴾  و کسانی که هرگاه به آنان ستم شود، ياری می جويند.

6- ﴿ وَ جَزاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِثلُها﴾  و سزای بدی، بدی همانند آن است.

7- ﴿ فَمَن عَفا وَ أصلَحَ فَأجرُهُ عَلَی اللهِ﴾  پس هر کس درگذرد و نيکوکاری کند، پاداش او بر (عهده) خداست.

8- ﴿ إنَّهُ لا يُحِبُّ الظّالِمينَ﴾  زيرا او ستمگران را دوست ندارد.

أَيُّهَا الزُّمَلاءُ؛ (ای هم شاگردیان.)

إِلَي اللِّقاءِ، (به امید دیدار.)

نَنتَظِرُکُم فِي الصَّفِّ الْحاديَ عَشَرَ؛ (در کلاس یازدهم چشم به راه شماییم.)

حَفِظَکُمُ اللّهُ؛ (یزدان نگهداردتان.)

في أَمانِ اللّهِ؛ (در پناه خدا باشید.)

مَعَ السَّلامَةِ. (تندرست باشید.)

ترجمه: ای آنکه شگفتی‌هايش در درياهاست.

يُشاهِدُ أَعضاءُ الْأسُرَةِ فِلْماً رائِعاً عَنِ الدُّلفينِ الَّذي أَنقَذَ إِنساناً مِنَ الْغَرَقِ، وَ أَوْصَلَهُ إِلَی الشّاطِئِ.

ترجمه: اعضای خانواده فيلم جالبی را دربارۀ دلفينی که انسانی را از غرق شدن نجات داده و به ساحل رسانده است، می‌بينند.

حامِدٌ: لا أُصَدِّقُ؛ هذا أَمرٌ عَجيبٌ. يُحَيِّرُني جِدّاً

ترجمه: حامد: باور نمی کنم؛ اين، موضوعی شگفت انگيز است. بسیار مرا شگفت زده می‌کند.

الْأبُ: يا وَلَدي، لَيْسَ عَجيباً؛ لِأنَّ الدُّلفينَ صَديقُ الْإنسانِ فِي الْبِحارِ.

ترجمه: پدر: پسرم، شگفت نيست؛ زيرا دلفين دوست انسان در درياهاست.

صادِقٌ: تَصديقُهُ صَعبٌ! يا أَبي، عَرِّفْنا عَلَی هذَا الصَّديقِ.

ترجمه: صادق: پدرم، باور کردنش سخت است، ما را با اين دوست آشنا کن.

الأب: له ذاکِرَةٌ قوَيَّةٌ، وَ سَمْعُهُ يفَوقُ سَمْعَ الْإنسانِ عَشْرَ مَرّاتٍ، وَ وَزنُهُ يبَلغُ ضِعْفَي وَزنِ الْإنسانِ تَقريباً،

ترجمه: پدر: حافظه ای نیرومند دارد و شنوايی اش ده بار از شنوايی انسان نیرومندتر است و وزنش تقريباً به دو برابر وزن انسان می رسد

وَ هوَ مِنَ الْحَيَواناتِ اللَّبونَةِ الَّتي تُرضِعُ صِغارَها.

ترجمه: از جانداران پستانداری است که به خردسالانش شير می‌دهد.

نورا: إنَّهُ حَيَوانٌ ذَکيٌّ يُحِبُّ مُساعَدَةَ الْإنسانِ! أَ لَيْسَ کَذٰلِكَ؟

ترجمه: نورا: او جانداری باهوش است که کمک به انسان را دوست دارد! آيا این گونه نيست؟

اَلْأبُ: نَعَم؛ بِالتَّأکيدِ، تَستَطيعُ الدَّلافينُ أَنْ تُرشِدَنا إِلَی مَکانِ سُقوطِ طائِرَةٍ أَوْ مَکانِ غَرَقِ سَفينَةٍ.

ترجمه: پدر: آری؛ البتّه، دلفين‌ها می‌توانند ما را به جای افتادن هواپيما، يا جای غرق شدن کشتی راهنمايی کنند.

اَلْأمُّ: تُؤَدّي الدَّلافينُ دَوراً مُهِمّاً في الْحَربِ وَ السِّلْمِ، وَ تَکْشِفُ ما تَحْتَ الْماءِ مِنْ عَجائِبَ وَ أَسرارٍ،

ترجمه: مادر: دلفين‌ها نقش مهمّی در جنگ و صلح ايفا می‌کنند و شگفتی‌ها و رازهای زير آب را کشف می‌کنند.

وَ تُساعِدُ الْإنسانَ عَلَی اکْتِشافِ أَماکِنِ تَجَمُّعِ الْأسَماكِ.

ترجمه: و در يافتن مکان‌های گردآمدن ماهيان به انسان کمک می رسانند.

صادِقٌ: رَأَيْتُ الدَّلافينَ تُؤَدّي حَرَکاتٍ جَماعيَّةً؛ فَهَلْ تَتَکَلَّمُ مَعاً؟

ترجمه: صادق: دلفين‌هایی را ديده ام که حرکت‌های گروهی انجام می‌دهند، آيا با همدیگر سخن می‌گويند؟

اَلْأمُّ: نَعَم؛ قَرَأتُ في مَوسوعَةٍ عِلْميَّةٍ أَنَّ الْعُلَماءَ يُؤَکِّدونَ أَنَّها تَسْتَطيعُ أَنْ تَتَکَلَّمَ بِاسْتِخدامِ أَصواتٍ مُعَيَّنَةٍ،

ترجمه: مادر: آری؛ در دانشنامه ای علمی خواندم که دانشمندان تأکيد می‌کنند که دلفین می‌تواند با به کار گرفتن صداهايی مشخّص سخن بگويد؛

وَ أَنَّها تُغَنّي کَالطُّيورِ، وَ تَبکي کَالْأطفالِ، وَ تَصفُرُ وَ تَضحَكُ کَالْإنسانِ.

ترجمه: مانند پرندگان بخواند و مانند کودکان گريه کند و مانند انسان سوت بزند و بخندد.

نورا: هَلْ لِلدَّلافينِ أَعداءٌ؟

ترجمه: نورا: آيا دلفين‌ها دشمنی دارند؟

اَلْأبُ: بِالتَّأکيدِ، تَحسَبُ الدَّلافينُ سَمَكَ الْقِرْشِ عَدوّاً لَها،

ترجمه: پدر: البتّه، دلفين‌ها کوسه ماهی را دشمن خودشان به شمار می‌آورند.

فَإِذا وَقَعَ نَظَرُها عَلَی سَمَکَةِ الْقِرْشِ، تَتَجَمَّعُ بِسُرعَةٍ حَولَها، وَ تَضرِبُها بِأُنوفِهَا الْحادَّةِ وَ تَقتُلُها.

ترجمه: هرگاه نگاهشان به کوسه ماهی بيفتد، به سرعت پیرامونش گرد می‌آیند و آن را با بينی‌های تيزشان می‌زنند و می‌کُشند.

نورا: وَ هَل يُحِبُّ الدُّلفينُ الْإنسانَ حَقّاً؟

ترجمه: نورا: آيا به راستی دلفين انسان را دوست دارد؟

اَلْأبُ: نَعَم؛ تَعالَي نَقرَأْ هذَا الْخَبَرَ في الْإنتِرنِت:

ترجمه: پدر: آری؛ بيا اين گزارش را در اينترنت بخوانيم:

 ... سَحَبَ تَيّارُ الْماءِ رَجُلاً إلَی الْأعماقِ بِشِدَّةٍ، وَ بَعدَ نَجاتِهِ قالَ الرَّجُلُ:

ترجمه:... جريان آب مردی را به شدّت به اعماق کشيد و آن مرد پس از نجاتش گفت:

رَفَعَني شَيءٌ بَغتَةً إلَی الْأعلَی بِقوَّةٍ، ثُمَّ أَخَذَني إلَی الشّاطِئِ وَ لَمّا عَزَمْتُ أَن أَشکُرَ مُنقِذي، ما وَجَدْتُ أَحَداً،

ترجمه: ناگهان چيزی مرا با زور به بالا برد؛ سپس مرا به ساحل رساند و هنگامی که برآن شدم از نجات دهنده ام سپاسگزاری کنم کسی را نيافتم،

وَلٰکِنّي رَأَيتُ دُلفيناً کَبيراً يَقفِزُ قُربي في الْماءِ بِفَرَحٍ.

ترجمه: ولی دلفين بزرگی را نزديکم ديدم که با شادمانی در آب می‌جهيد.

اَلْأمُّ: إنَّ الْبَحرَ وَ الْأسَماكَ نِعمَةٌ عَظيمَةٌ مِنَ اللّهِ.

ترجمه: مادر: بی گمان دريا و ماهی‌ها نعمتی بزرگ از سوی خداوندند.

قالَ رَسولُ اللّهِ: اَلنَّظَرُ في ثَلاثَةِ أَشیاءَ عِبادَةٌ: اَلنَّظَرُ فِي الْمُصحَفِ وَ النَّظَرُ في وَجهِ الْوالِدَینِ وَ النَّظَرُ فِي الْبَحرِ.

ترجمه: فرستادۀ خداوند فرموده است: نگاه کردن به سه چيز عبادت است: نگاه کردن به قرآن[نُبی]، نگاه کردن به چهرۀ پدر و مادر و نگاه کردن به دريا.

عَيِّنِ الصَّحيحَ وَ الْخَطَأَ حَسَبَ نَصِّ الدَّرسِ. (پاسخ درست و نادرست را با توجه به متن درس شناسایی کن.)

1- اَلدُّلفينُ مِنَ الْحَيَواناتِ اللَّبونَةِ الَّتي تُرضِعُ صِغارَها. √ (دلفین از جانوران پستانداری است که خردسالانش را شیر می دهد.)

2- يُؤَدّي سَمَكُ الْقِرشِ دَوراً مُهِمّاً فِي الْحَربِ وَ السِّلْمِ. × (کوسه ماهی نقش مهمی را در جنگ و آشتی بازی می کند.)

3- سَمْعُ الْإنسانِ يَفوقُ سَمْعَ الدُّلفينِ عَشْرَ مَرّاتٍ. × (شنوایی آدمی ده بار از شنوایی دلفین نیرومندتر است.)

4- سَمَكُ الْقِرشِ صَديقُ الْإِنسانِ فِي الْبِحارِ. × (کوسه ماهی دوست آدمی در دریاهاست.)

5- سَمَكُ الْقِرْشِ عَدوُّ الدَّلافينِ. × (کوسه ماهی دشمن دلفین‌هاست.)

6- لِلدَّلافينِ أُنوفٌ حادَّةٌ. √ (دلفین‌ها بینی‌های تیزی دارند.)

اِعلَموا (بدانید.)

اَلْجارُّ وَ الْمَجرورُ

در زبان فارسي به حروفي مانند «به، براي، بر، در، از» حروف اضافه و در عربي حروف جر مي گويند.

به حروف «مِنْ، في، إليَ، عَليَ، بِـ ، لِـ ، عَنْ، کَـ» در دستور زبان عربي «حروف جر» مي گويند. اين حروف به همراه کلمه بعد از خودشان معناي جمله را کامل تر مي کنند. مثال: منِ قرَيَة، في الغْابَة، إليَ المْسلمِينَ، علَيَ الوالدِيَنِ، بِالحافلة، للِّه، عنْ نفسِه، کَجبَلٍ.

به حرف جر، جارّ و به اسم بعد از آن مجرور و به هر دو اينها «جار و مجرور» مي گويند.

أَهَمُّ مَعاني حُروفِ الْجَرِّ:

مِنْ = از

﴿.... حَتَّي تُنفِقوا مِمّا تُحِبّونَ﴾ آلِ عِمران: 92 = تا انفاق کنيد از آنچه دوست مي داريد. (مِمّا = مِنْ + ما)

﴿أساوِرَ مِنْ فِضَّة﴾ اَلْإنسان : 21 = دست بندهايي از جنس نقره

مِنْ هُنا إلَي هُناكَ: از اينجا تا آنجا

في = در

﴿هو الذي خَلَقَ لَکُمْ ما فِي الأرض جمیعا﴾ اَلْبَقَرَة : 29 = او کسي است که همه آنچه را در زمين است برايتان آفريد.

اَلنَّجاةُ فِي الصِّدقِ. رَسولُ اللّهِ = رهايي در راستگويي است.

إلي = به ، به سوي ، تا

﴿سبحان الذی أسرَى بِعَبدِهِ لَيلاً مِنَ الْمَسجِدِ الْحَرامِ إلَى الْمَسجِدِ الأقصَى﴾ اَلْأسراء : 1

پاک است کسي که بند‌ه اش را در شبي از مسجد الحرام به سوي مسجد الاقصي حرکت داد.

﴿قالَ کَمْ لبَثِتَ قالَ لبَثِتُ يوْما أوَ بعْضَ يوْمٍ قالَ بلْ لبَثِتَ مِائةَ عامٍ فاَنظُرْ إلِي طَعامِكَ شَرابِكَ﴾ اَلْبَقَرَة: 259

گفت:«چقدر درنگ کردي؟» گفت: «يک روز يا بخشي از يک روز» گفت: «نه، بلکه صد سال درنگ کردي؛ به خوراکت و نوشيدني ات بنگر.»

کانَ الْفَلّاحُ يَعمَلُ في الْمَزرَعَةِ مِنَ الصَّباحِ إلَي اللَّيلِ. = کشاورز از صبح تا شب در مزرعه کار مي کرد .

عَلي = بر، رويِ، به زيانِ

اَلنّاسُ عَلَي دينِ مُلوکِهِم. رَسولُ اللّهِ = مردم بر دين پادشاهانشان هستند.

عَلَيکُم بمکارم الأخلاقِ فَإِنَّ رَبّي بَعَثَني بِها. رَسولُ اللّهِ

= به صفات برتر اخلاقي پايبند باشيد، زيرا پروردگارم مرا به خاطر آن فرستاده است.

اَلدَّهرُ يَومانِ يَومٌ لَكَ وَ يَومٌ عَلَیك. أَميرُ الْمُؤمنينَ عليٌّ  = روزگار دو روز است؛ روزي به سودت و روزي به زيانت.

اَلْحَقيبَةُ عَلَي الْمِنضَدَةِ. = کيف روي ميز است.

بِـ = به وسيله، در

﴿اِقْرَأ و ربّك الأکرمَ الذی علّم بِالْقَلَمِ﴾ اَلْعَلَق : 3 و 4 = بخوان و پروردگارت گرامي ترين است؛ همان که به وسيله قلم ياد داد.

﴿وَ لَقَد نَصَرَکُمُ اللهُ بِبَدرٍ﴾ آلِ عِمران : 123 = و خدا شما را در [جنگ] بدر ياري کرد.

«عَلَيکُم» اصطلاحي است که از معناي «جار و مجرور» خارج شده و معناي فعل يافته است.

لِـ = براي ، از آنِ (مالِ)، داشتن

﴿لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الأرض﴾ اَلنِّساء : 171 = آنچه در آسمان‌ها و زمين است، از آنِ اوست.

لِکُلّ ذَنبٍ تَوبَةٌ إلّا سوءَ الْخُلُقِ. رَسولُ اللّهِ = هر گناهي جز بداخلاقي توبه دارد.

لَکُم دينُکُم وَ ليَ دينِ. اَلْکافِرون: 6 = دين شما از آنِ خودتان و دين من از آنِ خودم.

لِماذا رَجَعْتَ ؟ - لِأَنّي نَسيتُ مِفتاحي. = براي چه برگشتي؟  - براي اينکه کليدم را فراموش کردم.

1- دينِ: ديني (دين من)

عَنْ = از، درباره

﴿وَ هو الذي يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبادِهِ وَ يَعْفو عَنِ السَّيِّئاتِ .... ﴾ اَلشّورَي : 25 =  او کسي است که توبه را از بندگانش مي پذيرد و از بدي‌ها درمي گذرد ...

﴿وَ إذا سَألكَ عِبادي عَنّي فَإنّي قَريبٌ .... ﴾ البقرة: 186 لَ = و اگر بندگانم از تو درباره من بپرسند، قطعاً من [به آنان] نزديکم.

کَ = مانندِ

فَضلُ الْعالِمِ عَلي غَيرِهِ کَفَضلِ النَّبيِّ عَلي أمّته = برتري دانشمند بر غير خود مانند برتري پيامبر بر امّت خودش است.

اِختَبِر نَفسَکَ: عَيِّن المَحَلَّ الإعرابيَّ ما أُشيرَ إلَيهِ بِخَطٍّ. (خودت را بیازما: نقش دستوری آنچه را با خط به آن اشاره شده، شناسایی کن.)

1- العِلمُ خَيرٌ مِنَ المالِ. العِلمُ يَحرُسُکَ وَ أنتَ تَحرُسُ المالَ. (دانش بهتر از دارایی است. دانش تو را پاس می دارد، در حالی که تو دارایی را پاس می داری.)

2- ﴿ قُل سيروا في الأرضِ﴾ (بگو در زمین سفر کنید.)

نونُ الْوِقايةِ

در متن درس کلمات «يُحَيِّرُني» و «أَخَذَني» را مشاهده کرديد.

وقتي که فعلي به ضمير «ي» متّصل مي شود، نون وقايه بين فعل و ضمير واقع مي شود. مثال: يَعرِفُني: مرا مي شناسد. اِرْفَعْني: مرا بالا ببر.

أَخَذَني: مرا بُرد. يُحَيِّرُني: مرا حيران مي کند.

اِختَبِر نَفسَکَ: تَرجِم هذهِ الجُمَلَ. (خودت را بیازما: این جمله‌ها را ترجمه کن.)

1- ﴿ رَبِّ اجعَلني مُقيمَ الصّلاةِ﴾ (پروردگارا، من را برپای دارنده نماز گردان.)

2- اللّهُمَّ انفَعني بِما عَلَّمتَني وَ عَلِّمني ما يَنفَعُني. (خدایا با آنچه به من آموختی، سودم برسان و آنچه را به من سود می رساند، بیاموزانم.)

3- إنَّ اللهَ أمَرَني بِمُداراةِ النّاسِ کَما أمَرَني بِإقامَةِ الفَرائضِ. (همانا خدا مرا به خوشرفتاری با مردم می فرماید، همانگونه که مرا به برپایی واجبات می فرماید.)

4- اللّهُمَّ اجعَلني شَکوراً وَ اجعَلني في عَيني صَغيراً وَ في أَعيُنِ النّاسِ کَبيراً. (خدایا مرا سپاسگزار بگردان و خودم را در چشمم، کوچک بگردان و در چشم مردم بزرگ.)

حوارٌ  (گفتگو.)

(مَعَ مُشرِفِ خَدَماتِ الفُندُقِ) (با مدیر داخلی مهمانسرا.)

1- مُشْرفِ: مدير داخلي 2- تَنظيف: پاکيزگي 3- أتصَّلُ: تماس مي گيرم 4- صيانَة: تعميرات 5- سَير: تخت 6- شَرشَف: ملافه 7- نصَلحُّ: تعمير مي کنيم

اَلتَّمْرينُ الْأوَّلُ: عَيِّن الجملةَ الصَّحيحةَ و غيرَ الصَّحيحةِ حَسَبَ الحقيقةِ و الواقِعِ. (جمله درست و نادرست را با توجه به حقیقت و واقعیت شناسایی کن.)

1- عندَما يَنقَطِعُ تَيّارُ الکَهرِباءِ في اللَّيلِ، يَغرَقُ کُلُّ مَکانٍ في الظَّلامِ. √ (هنگامی که جریان برق در شب گسسته می شود، هر مکانی در تاریکی غرق می گردد.)

2- الطّاووسُ مِنَ الطُّيورِ المائيَّةِ تَعيشُ فَوقَ جِبالٍ ثلجيَّةٍ. × (طاووس از پرندگان آبزی است که بالای کوه های برف گیر زندگی می کند.)

3- المَوسوعَةُ مُعجَمٌ صَغيرٌ جِدّاً يَجمَعُ قليلاً مِنَ العُلومِ. × (دانشنامه فرهنگ بسیار کوچکی است که دانش های اندکی را گرد می آورد.)

4- الشّاطِئُ مِنطَقَةٌ بَرِّيَّةٌ بِجِوارِ البِحارِ وَ المُحيطاتِ. √ (ساحل، زمینی خشک است در همسایگی دریاها و اقیانوس ها.)

5- الأنفُ عُضوُ التَّنَفُّسِ وَ الشَّمِّ. √ (بینی اندام تنفسی و بویایی است.) [شَمّ: بويايي]

6- الخُفّاشُ طائرٌ مِنَ اللّبوناتِ. √ (شب پره، پرنده ای پستاندار است.)

اَلتَّمْرينُ الثّاني: ضَع في الفراغِ کلمةً مُناسبةً مِنَ الکلماتِ التّاليَة. «کلمتان زائدتان» (در جای خالی واژه مناسبی از واژگان زیر بگذار.)

أُنوف / دَور / قَفَزَ / بَلَغنا / أسرَی / أساوِرَ / الذّاکِرَة / تَيّار

1- اِشتَرَی أبي لِأُختيَ الصَّغيرَةِ أساوِرَ مِن ذَهَبٍ. (پدرم برای خواهر کوچکم النگوهای[دستاورنجن] زرین خرید.)

2- قالَ الطُّلّابُ: بَلَغنا السَّنةَ السّادِسَةَ عَشرَةَ مِنَ العُمرِ. (دانش آموز گفت: به سال شانزدهم عمر[مان] رسیدیم.)

3- کانَ کُلُّ طالبٍ يَلعَبُ دَورهُ بِمهارةٍ بالغةٍ. (هر دانش آموزی نقشش را با مهارتی بسیار بازی می کرد.)

4- عَصَفَت رِياحٌ شَديدَةٌ وَ حَدَثَ تَيّار في ماءِ المُحيطِ. (بادهای شدیدی وزید و جریانی در آب اقیانوس پدید آمد.)

5- أنصَحُکَ بِقِراءةِ کتابٍ حَولَ طُرُقِ تقويَةِ الذّاکِرَة لِأنَّکَ کثيرُ النِّسيانِ. (تو را پند می دهم که کتابی پیرامون راه های تقویت حافظه بخوانی؛ زیرا تو بسیار فراموشکاری.)

6- لَدَينا زميلٌ ذَکيٌّ جِدّاً قَفَزَ مِنَ الصَّفِّ الأوَّلِ إلَی الصَّفِّ الثّالِثِ. (همشاگردی بسیار باهوشی داریم که از کلاس نخست به کلاس سوم پرید.)

اَلتَّمرينُ الثّالِثُ: تَرجِمِ الآيَتَينِ وَ الأحاديثَ، ثُمَّ ضَع خَطّاً تَحتَ الجارِّ و المجرورِ. (دو آیه و حدیث های زیر را به فارسی برگردان؛ سپس خطی را زیر جار و مجرور بکش[بگذار].)

1- ﴿وَ أدخِلني بِرَحمَتِکَ في عِبادِکَ الصّالِحينَ﴾ (من را در رحمتت در [میان] بندگان شايسته ات وارد کن.) [عِبادِكَ الصّالِحينَ: بندگان شايسته ات]

2- ﴿وَ انصُرنا عَلَی القَومِ الکافِرينَ﴾ (ما را بر گروه بی دینان یاری کن.)

3- أدَبُ المَرءِ خَيرٌ مِن ذَهَبَهِ. (فرهنگ آدمی بهتر از زرش است.)

4- عَلَيکَ بِذِکرِ اللهِ فَإنَّهُ نورُ القَلبِ. (باید خدا را یاد کنی؛ زیرا آن نور دل است.)

5- جَمالُ العِلمِ نَشرُهُ وَ ثَمَرَتُهُ العَمَلُ بِهِ. (زیبایی دانش در پراکندنش و میوه آن انجام دادن به آن است.)

کانَ ذو الْقَرنَينِ مَلِكا عادِلا موَحِّدا قد أعطاه الله القوة و کان یحکم مناطق واسعة. ذکر اسمه في القرآن.

ترجمه: ذوالقرنین (کورش) پادشاهی دادگر و یکتاپرست بود. خدا به او نیرو داده بود و در سرزمین‌های گسترده ای فرمان می‌راند. نامش در قرآن یاد شده است.

لمَّا اسْتَقَرَّتِ الْإوضاعُ لِذي الْقَرنَينِ في بِلادِهِ، سارَ بِجُيوشِهِ الْعَظيمَةِ نَحْوَ الْمَناطِقِ الْغَربيَّةِ يَدْعُو النّاسَ إِلَی التَّوْحيدِ وَ مُحارَبَةِ الظُّلْمِ وَ الْفَسادِ.

ترجمه: هنگامی که اوضاع برای ذوالقرنين در کشورش استقرار يافت، با ارتش‌های بزرگش به سوی مناطق غربی رفت؛ درحالی که مردم را به توحيد و جنگ با ستم و تباهی فرا می‌خواندْ.

فَکانَ النّاسُ يُرَحِّبونَ بِهِ في مَسيرهِ بِسَبَبِ عَدالَتِهِ، وَ يَطْلُبونَ مِنْهُ أنْ يَحْکُمَ وَ يُديرَ شُؤونَهُم، حَتَّی وَصَلَ إلَی مَناطِقَ فيها مُستَنقَعاتٌ مياهُها ذاتُ رائِحَةٍ کَريهَةٍ.

ترجمه: و مردم به دليل دادگری اش در راهش به او خوش آمد می‌گفتند و از وی می‌خواستند که بر ايشان فرمان براند و کارهايشان را اداره کند، تا اينکه به سرزمین‌هایی رسيد که در آن مرداب‌هايی بود که آب‌هايش دارای بوی بدی بود.

وَ وَجَدَ قُرْبَ هٰذِهِ الْمُستَنقَعاتِ قَوْماً مِنْهُم فاسِدونَ وَ مِنْهُم صالِحونَ، فَخاطَبَهُ اللّهُ في شَأنِهِم وَ خَيَّرهُ في مُحارَبَةِ الْمُشْرکينَ الْفاسِدينَ أَوْ إِصْلاحِهِم وَ هِدايَتِهِم. فَاخْتارَ ذوالْقَرنَينِ هِدايَتَهُم.

ترجمه: و نزديک اين مرداب‌ها مردمانی را يافت که برخی از آنها تباهکار و برخی درستکار بودند، و خداوند به او درباره کار ایشان خطاب کرد و به او در جنگ با مشرکان تباهکار، يا اصلاح و هدايتشان اختيار داد.  ذوالقرنين هدايت و دعوت آنها را برگزيد.

فَحَکَمَهُم بِالْعَدالَةِ وَ أَصْلَحَ الْفاسِدينَ مِنهُم. ثُمَّ سارَ بِجُيوشِهِ نَحْوَ الشَّرقِ. فَأَطاعَهُ کَثيرٌ مِنَ الْأمَمِ وَ اسْتَقبَلوهُ لِعَدالَتِهِ.

ترجمه: وی با دادگری بر آنان فرمان راند و تباهکارانشان را اصلاح کرد. سپس با ارتش‌هايش به سوی خاور رفت. در نتیجه بسياری از امّت‌ها از او پيروی کردند و به خاطر دادگری اش به پيشوازش رفتند.

حَتَّی وَصَلَ إِلَی قَومٍ غَيرِ مُتَمَدِّنينَ، فَدَعاهُم لِلْإيمانِ بِاللّهِ وَ حَکَمَهُم حَتَّی هَداهُم إلَی الصِّراطِ الْمُستَقيمِ.

ترجمه: تا اینکه به قومی غيرمتمدّن رسيد. او ایشان را به ايمان به خدا دعوت کرد و بر آنان حکومت کرد تا به راه راست هدايتشان کند.

وَ بَعدَ ذٰلكَ سارَ نَحوَ الشَّمالِ، حَتَّی وَصَلَ إلِیَ قَومٍ يَسکُنونَ قُرْبَ مَضيقٍ بَينَ جَبَلينِ مُرتفَعَينِ، فرَأیَ هٰؤلاءِ القْومُ عَظمَةَ جَيشِهِ وَ أعَمالهَ الصّالحِةَ فاَغْتنَمَوا الفرصَةَ مِنْ وُصولهِ؛ لٔأنَّهُم کانوا في عَذابٍ شَديدٍ مِنْ قَبيلَتينِ وَحشيَّتَينِ تَسکُنانِ وَراءَ تِلكَ الْجِبالِ.

ترجمه: و پس از آن به سوی شمال رفت تا به مردمانی رسيد که نزديک تنگه ای ميان دو کوه زندگی می‌کردند، آن مردمان، بزرگی ارتش و کارهای شايسته اش را ديدند و با رسيدن او فرصت را غنيمت شمردند؛ زیرا آنها از دو قبيلۀ وحشی که پشت آن کوه‌ها زندگی می‌کردند در عذاب شديدی بودند.

فَقالوا لَهُ: إنَّ رِجالَ هاتَينِ الْقَبيلَتَينِ مُفسِدونَ يَهجُمونَ عَلَينا مِنْ هٰذَا الْمَضيقِ؛ فَيُخَرِّبونَ بُيوتَنا وَ يَنهَبونَ أَموالَنا، وَ هاتانِ الْقَبيلَتانِ هُما يَأجوجُ وَ مَأجوجُ.

ترجمه: به او گفتند: مردان اين دو قبيله تباهکارند؛ از اين تنگه به ما حمله می‌کنند و خانه‌هايمان را ويران و دارايی مان را به تاراج می‌برند. اين دو قبيله يأجوج و مأجوج اند.

لِذا قالوا لَهُ: نَرْجو مِنكَ إغِلاقَ هٰذَا الْمَضيقِ بِسَدٍّ عَظيمٍ، حَتَّی لا يَستَطيعَ الْعَدوُّ أَن يَهْجُمَ عَلَينا مِنهُ؛ وَ نَحنُ نُساعِدُكَ في عَمَلِكَ هٰذا.

ترجمه: برای همین، به وی گفتند: از تو خواهش می‌کنيم اين تنگه را با سدّی بزرگ ببندی تا دشمن نتواند از آن [سمت] به ما حمله کند و ما در اين کارت به تو یاری می‌رسانيم.

بَعدَ ذٰلِكَ جاؤوا لَهُ بِهَدايا کَثيرَةٍ، فَرَفَضَها ذوالقَرنينِ وَ قالَ: عَطاءُ اللّٰهِ خَيرٌ مِنْ عَطاءِ غَيرِهِ، وَ أَطلُبُ مِنکُم أَنْ تُساعِدوني في بِناءِ هٰذَا السَّدِّ. فَرِحَ النّاسُ لِذٰلِكَ کَثيراً.

ترجمه: پس از آن هديه‌های بسياری برايش آوردند و ذوالقرنين آنها را نپذيرفت و گفت: بخشش خدا از بخشش ديگران بهتر است. [فقط] از شما درخواست می‌کنم که در ساخت اين سد به من کمک کنيد. مردم از اين کار شادمان شدند.

أَمَرَهُم ذوالْقَرنَينِ بِأَنْ يَأتوا بِالْحَديدِ وَ النُّحاسِ، فَوَضَعَهُما في ذٰلِكَ الْمَضيقِ وَ أشعَلُوا النّارَ حَتَّی ذابَ النُّحاسُ وَ دَخَلَ بَينَ الْحَديدِ، فَأَصْبَحَ سَدّاً قَويّاً أَمامَ هاتَينِ الْقَبيلَتَينِ.

ترجمه: ذوالقرنين به آنها دستور داد تا آهن و مس بياورند و آنها را در آن تنگه گذاشت و آتش روشن کردند تا مس ذوب شد و ميان آهن رخنه کرد[داخل شد] و سدّی نیرومند مقابل اين دو قبيله [ایجاد] گشت.

فَشَکَرَ القْومُ المْلِكَ الصّالحِ عَلَی عَمَلِهِ هٰذا، وَ تخَلصَّوا مِن قبَيلَتَي يأَجوجَ وَ مَأجوجَ وَ شَکَرَ ذوالْقَرنَينِ رَبَّهُ عَلَی نَجاحِهِ في فُتوحاتِهِ.

ترجمه: مردمان از پادشاه درستکار به خاطر اين کارش سپاسگزاری کردند و از دو قبيلۀ يأجوج و مأجوج رهایی یافتند و ذوالقرنين به خاطر پيروزی در کشورگشايی‌هایش از پروردگارش سپاسگزاری کرد.

عَيِّنِ الصَّحيحَ وَ الْخَطَأَ حَسَبَ نَصِّ الدَّرسِ. (درست و نادرست را با توجه به متن درس شناسایی کن.)

۱- أَمَرَ اللّهُ ذَا الْقَرنَينِ بِمُحارَبَةِ الْمُشرِکينَ الْفاسِدينَ أَوْ إِصْلاحِهِم. √ (خداوند به ذوالقرنین فرمود که با بی دینان تباه‌کار بجنگد یا ایشان را اصلاح کند.)

2- سارَ ذوالْقَرنَينِ مَعَ جُيوشِهِ نَحْوَ الْجَنوبِ، يَدْعُو النّاسَ إِلَي التَّوحيدِ. × (ذوالقرنین با لشگریانش به سوی جنوب رفت درحالی که مردم را به یکتاپرستی فرامی خواند.)

3- قَبِلَ ذوالْقَرنَينِ الْهَدايَا الَّتي جاءَ النّاسُ بِها. × (ذوالقرنین پیشکش هایی را که مردم برای او آورده بودند پذیرفت.)

4- بَني ذوالْقَرنَينِ السَّدَّ بِالْحَديدِ وَ الْأَخشابِ. × (ذوالقرنین سد را با آهن و چوب ساخت.)

5- کانَتْ قَبيلَتا يَأجوجَ وَ مَأجوجَ مُتَمَدِّنَتَينِ. × (دو قبیله یأجوج و مأجوج متمدن[شهرمند] بودند.)

اِعلَموا (بدانید.)

الفعل المجهول

در زبان فارسی برای مجهول کردن فعل از مشتقات مصدر «شدن» استفاده می شود؛ مثال:

زد: زده شد / می زند: زده می شود / ديد: ديده شد / می بيند: ديده می شود

در جمله دارای فعل معلوم، فاعل معلوم است؛ ولی در جمله دارای فعل مجهول، فاعل ناشناس می باشد؛ يعنی حذف شده است.

در جمله «نگهبان در را گشود.» می دانيم فاعل نگهبان است؛ ولی در جمله «در گشوده شد.» فاعل نامشخص است. ٔ

اکنون با فعل مجهول در دستور زبان عربی آشنا شويم.

(غسَلَ: شست / غُسِل: شسته شد ) (خلَقَ: آفريد / خُلقَ: آفريده شد )

(يَغسُلُ: می شويد/ يُغسَلُ: شسته می شود) ( يَخلُقُ: می آفريند / يُخلَقُ: آفریده می شود )

در دستور زبان عربی هنگام مجهول شدن فعل حرکت های آن تغيير می کند.

فرق فعل معلوم و فعل مجهول را در مثال هاي بالا بيابيد.

اختبر نفسَکَ: تَرجِم الآياتِ المُبارکةَ، ثُمَّ عَيِّنِ الأفعالَ المجهولةَ. (آیه های خجسته را به فارسی برگردان؛ سپس فعلهای مجهول را شناسایی کن.)

۱- ﴿وَ إذا قُرِئَ القُرآنُ فَاستَمِعوا لَهُ﴾ (هرگاه قرآن خوانده می شود[شد] پس به آن گوش فرادهید.) / الفعل المجهول: قُرِئَ

2- ﴿يُعرَفُ المُجرِمونَ بِسيماهُم﴾ (بزه‌کاران با چهره شان شناخته می شوند.) / الفعل المجهول: يُعرَفُ

3- ﴿خُلِقَ الإنسانُ ضَعيفاً﴾ (آدمی ناتوان آفریده شد.) / الفعل المجهول: خُلِقَ

حوارٌ (گفتگو.)

(مَعَ مَسؤولِ استِقبالِ الفُندُقِ) (با مسئول پذیرش مهمانسرا.)

1- مَسْؤولُ الِاسْتِقبالِ: مسئول پذيرش 2- أَعْطِني: به من بده 3- دَوام: ساعت کار 4- مَواعِد: وقت ها 5- جُبْنَة: پنير 6- زُبْدَة: کَره 7- دَجاج: مرغ 8- مَرَق: خورشت

التَّمارين

اَلتَّمْرينُ الأوَّلُ: أيُّ کلمةٍ مِن کلماتِ المُعجَمِ، تُناسِبُ التَّوضيحاتِ التّاليَةَ؟ (چه واژه ای از واژگان لغتنامه با گزارش های زیر سازگار است.)

۱- بِمَعنَی الذَّهابِ نَحوَ الضَّيفِ وَ إظهارِ الفَرَحِ بِهِ. (به معنای رفتن به سوی مهمان و بازگفت شادی به او.) / استقبال

2- مَجموعَةٌ کَبيرَةٌ مِنَ الجُنودِ للدِّفاعِ عَنِ الوَطَنِ. (گروه بزرگی از لشگریان برای پدافند از میهن.) / جَیش

3- مَکانٌ يَجتَمِعُ فيهِ الماءُ زماناً طَويلاً. (جایگاهی که زمان درازی در آن آب گرد می آید.) / مُستنقَع

4- مَکانٌ بَينَ الجَبَلَينِ. (جایگاهی میان دو کوه.) / مَضیق

اَلتَّمْرينُ الثّاني: ضَع في الفَراغِ کَلِمَةً مُناسِبَةً مِنَ الکلماتِ التّاليَةِ. «ثلاثُ کلماتٍ زائدةٌ.» (در جای خالی واژه ای مناسب از واژگان زیر بگذار.)

ذابَ / تَخَلَّصَ / اِختارَ / أَصلَحَ / هَدَی / مُفسِدونَ / رَفَضَ / اُسکُن

۱- ﴿مَن عَمِلَ مِنکُم سوءً بِجَهالَةٍ ثُمَّ تابَ مِن بَعدِهِ وَ أَصلَحَ فَأنَّهُ غَفورٌ رَحيمٌ﴾ (هر کس از شما کار زشتی به نادانی انجام داد و پس از آن توبه کرد و اصلاح کرد؛ همانا خدا بخشنده و مهربان است..)

2- ﴿ وَ اِختارَ موسَی قَومَهُ سَبعينَ رَجُلاً لِميقاتِنا﴾ (موسی از قوم خود، هفتاد تن از مردان را برای وعده گاه ما برگزید.)

3- ﴿رَبُّنَا الَّذي أعطَی کُلَّ شَيءٍ خَلقَهُ ثُمَّ هَدَی﴾ (پروردگار ما همان کسى است که به هر جانداری، آنچه را بایسته آفرینش او بوده، ارزانی داشت؛ سپس هدایت کرد.)

4- ﴿ يا آدَمُ اُسکُن أنتَ وَ زَوجُکَ الجَنَّةَ﴾ (آدما! تو و جفتت در بهشت آرام گیرید.)

5-﴿ إنَّ يَأجوجَ وَ مَأجوجَ مُفسِدونَ في الأرضِ﴾ (همانا یأجوج و مأجوج در زمین تباه کار بودند.)

1- تابَ: توبه کرد

اَلتَّمْرينُ الثّالِثُ: عَيِّنِ الجوابَ الصَّحيحَ. (پاسخ درست را شناسایی کن.)

۱- الماضي من « يَستَقبِلُ»:                        اِستَقبَلَ■                                               قَبِلَ5                                               أقبَلَ5

2- المضارع مِن «فَرَّقَ»:                          يَتَفَرَّقُ5                                               يَفتَرِقُ5                                               يُفَرِّقُ■

3- المصدر مِن «أغلَقَ»:                           اِنغِلاق5                                               إغلاق■                                               تَغليق5

4- الأمر مِن «تُعَلِّمونَ»:                           عَلِّموا■                                               أعلِموا5                                               اِعلَموا5

5- المجهول مِن «يُخرِجُ»:                         أُخرِجَ5                                               يَخرُجُ5                                               يُخرَجُ■

6- الفعلُ المجهول:                                 يُشَرِّفُ5                                               يُضرَبُ■                                               يُلاحِظُ5

اَلتَّمْرينُ الرّابِعُ: تَرجِم الآياتِ التّاليَةَ ثُمَّ عَيِّن الأفعالَ المجهولةَ. (آیه های زیر را به فارسی برگردان؛ سپس فعلهای مجهول را شناسایی کن.)

۱- ﴿يا أيُّهَا النّاسُ ضُرِبَ مَثَلٌ فَاستَمِعوا لَهُ إنَّ الَّذينَ تَدعونَ مِن دونِ اللهِ لَن يَخلُقوا ذُباباً﴾ (ای مردم مثالی زده شد؛ پس بدان گوش فرا دارید: همانا کسانی که به جای خدا [معبودی را] فرامی خوانند، هرگز مگسی را هم نتوانند آفرید.)

2- ﴿ قُل إنِّي أُمِرتُ أن أعبُدَ اللهَ مُخلِصاً لَهُ الدِّينَ﴾ (بگو: به من فرموده شده که خدا را بپرستم در حالی که دینم را برای او پیراسته ام [خالص کرده ام].)

3- ﴿ شَهرُ رَمَضانَ الَّذي أُنزِلَ فيهِ القُرآنُ﴾ (ماه رمضان که در آن قرآن فروفرستاده شد.)

4- تُغسَلُ مَلابِسُ الرِّياضَةِ قَبلَ بِدايَةِ المُسابَقاتِ. (تن پوش های ورزشی پیش از آغاز مسابقه شسته می شود.)

5- يُفتَحُ بابُ صالَةِ الاِمتحانِ لِلطّلّابِ. (در تالار آزمون برای دانش آموزان گشوده می شود.)

1- لَنْ يَخْلُقوا ذُباباً: مگسي را نخواهند آفريد. 2- مُخْلِصاً: در حالي که خالص گردانيده ام.

ð أنوارُ القُرآنِ ð(فروغ قرآن.)

عَيِّن التّرجمة الصّحيحةَ. (ترجمه درست را شناسایی کن.)

۱- ﴿ يا أيُّهَا الَّذينَ آمَنوا لا يَسخَر قَومٌ مِن قَومٍ عَسَی أن يَکونوا خَيراً مِنهُم﴾

ای کسانی که ايمان آورده ايد، نبايد مردمانی، مردمانی (ديگر) را ريشخند کنند، شايد آنها خوب5 بهتر از خودشان■ باشند.

2- ﴿ وَ لا تَلمِزوا أنفُسَکُم وَ لا تَنابَزوا بِالألقابِ﴾

و از خودتان■ ديگران5 عيب نگيريد، و به همديگر لقب 5 لقب های ■ زشت ندهيد.

3- ﴿ يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنوا اجتَنِبوا کَثيراً مِنَ الظَّنِّ﴾

ای کسانی که ايمان آورده ايد، به بسياری از گمان ها اعتماد نکنيد. 5 از بسياری از گمان ها دوری کنيد. ■

4- ﴿إنَّ بَعضَ الظَّنِّ إثمٌ وَ لا تَجَسَّسوا وَ لا يَغتَب بَعضُکُم بَعضاً﴾

زيرا برخی گمان ها گناه■ زشت5 است، و جاسوسی نکنيد؛ و غيبتِ ديگران 5 همديگر■ نکنيد.

5- ﴿أَ يُحِبُّ أَحَدُکُم أن يَأکُلَ لَحمَ أَخيهِ مَيتاً فَکَرِهتُموهُ﴾

آيا کسی از شما می خواهد5 دوست می دارد■ که گوشت برادر مرده اش را بخورد■ بکند5 ؟(کاری که) آن را ناپسند می داريد.

اَلْبَحثُ الْعِلميُّ (پژوهش علمی)

اِبحَثْ عَن آيَةٍ أوْ حَديثٍ أو شِعرٍ أَو کَلامٍ جَميلٍ مُرتَبِطٍ بِمَفهومِ الدَّرسِ. (به دنبال آیه، حدیث، شعر یا سخن زیبایی در ارتباط با مفهوم درس بگرد.)

(اَلْإشارَةُ إلَي النِّعَمِ الإلهيَّةِ) (نمونش به نعمت های ایزدی.)

﴿وَ مَن شَکَرَ فَإنَّما يَشکُرُ لِنَفسِهِ﴾ (هر کس سپاس گزارد، همانا برای خودش سپاس می گزارد.)

اَلْغَوّاصونَ الَّذينَ ذَهَبوا إلَی أَعماقِ الْمُحيطِ لَيلاً، شاهَدوا مِئاتِ الْمَصابيحِ الملونة الَّتي يَنبَعِثُ ضَوؤُها مِنَ الْأسَماكِ الْمُضيئَةِ،

ترجمه: غوّاصانی که شبانه به ژرفای اقيانوس رفته اند، صدها چراغ رنگارنگ را ديده اند که نورشان از ماهی های درخشنده فرستاده می‌شود.

وَ تُحَوِّلُ ظَلامَ الْبَحرِ إلَی نَهارٍ مُضيءٍ يَستَطيعُ فيهِ الْغَوّاصونَ الْتِقاطَ صُوَرٍ في أَضواءِ هذِهِ الْأسَماكِ.

ترجمه: و تاريکی دريا را به روز روشن تبديل می‌کنند که غوّاصان در آن می‌توانند در نورهای اين ماهی ها عکس بگيرند.

اِکْتَشَفَ الْعُلَماءُ أَنَّ هذِهِ الْأضواءَ تَنبَعِثُ مِن نَوعٍ مِنَ الْبَکتيريا الْمُضيئَةِ الَّتي تَعيشُ تَحتَ عُيونِ تِلْكَ الْأسَماكِ.

ترجمه: دانشمندان کشف کرده اند که اين روشنايی ها از گونه ای باکتری درخشانی که زير چشمان اين ماهی ها زندگی می‌کند فرستاده می‌شود.

هَل يُمکِنُ أَن يَستَفيدَ الْبَشَر يَوماً مِنْ تِلْكَ الْمُعجِزَةِ الْبَحريَّةِ، وَ يَستَعينَ بِالْبَکتيريا الْمُضيئَةِ لِإنارَةِ الْمُدُنِ؟

ترجمه: آيا ممکن است که روزی بشر از اين معجزۀ دريايی بهره ببرد و بتواند برای افروختن شهرها از باکتری درخشان ياری بجويد؟

رُبَّما يَستَطيعُ ذٰلِكَ، لِأنَّهُ « مَنْ طَلَبَ شَيئاً وَ جَدَّ وَجَدَ ».

ترجمه: شايد بتواند اين کار را انجام دهد؛ زيرا هرکس چيزی بخواهد و کوشش کند می‌يابد.

إنَّ لِسانَ الْقِطِّ سِلاحٌ طِبّيٌّ دائِمٌ، لِأنَّهُ مَملوءٌ بِغُدَدٍ تُفْرِزُ سائِلاً مُطَهِّراً، فَيَلْعَقُ الْقِطُّ جُرْحَهُ عِدَّةَ مَرّاتٍ حَتیَّ يلتئمَ.

ترجمه: بی گمان زبان گربه ابزار پزشکی هميشگی است؛ زيرا پر از غدّه هايی است که مايعی پاک کننده می‌تراود، در نتيجه گربه زخمش را چند بار می‌ليسد تا بهبود يابد.

إنَّ بَعضَ الطُّيورِ وَ الْحَيَواناتِ تَعْرِفُ بِغَريزَتِها الْأعشابَ الطِّبّيَّةَ وَ تَعلَمُ کَيفَ تَستَعمِلُ الْعُشبَ الْمُناسِبَ لِلْوِقايَةِ مِنَ الْأمراضِ الْمُختَلِفَةِ؛

ترجمه: بی گمان برخی پرندگان و جانوران با غريزۀ خود گياهان دارويی را می‌شناسند و می‌دانند چگونه گياه مناسب را برای پيشگيری از بيماری های گوناگون به کار برند؛

وَ قَد دَلَّتْ هٰذِهِ الْحَيَواناتُ الْإنسانَ عَلَی الْخَواصِّ الطِّبّيَّةِ لِکَثيرٍ مِنَ النَّباتاتِ الْبَرّيَّةِ وَ غَيرِها.

ترجمه: اين جانوران، انسان را به خاصيت های پزشکی بسياری از گياهان خشک زی و غيره راهنمايی کرده اند.

إنَّ أَغلَبَ الْحَيَواناتِ إضافَةً إلَی امْتِلاکِها لِلُغَةٍ خاصَّةٍ بِها، تَمْلِكُ لُغَةً عامَّةً تَستَطيعُ مِنْ خِلالِها أَن تَتَفاهَمَ مَعَ بَعضِها،

ترجمه: بی گمان بيشتر جانوران افزون بر داشتن زبان ويژۀ خود زبانی همگانی دارند که با آن می‌توانند [سخن] يکديگر را بفهمند،

فَلِلْغُرابِ صَوتٌ يُحَذِّرُ بِهِ بَقيَّةَ الْحَيَواناتِ حَتَّی تَبتَعِدَ سَريعاً عَنْ مِنطَقَةِ الْخَطَرِ،

ترجمه: کلاغ صدايی دارد که با آن به بقيۀ جانوران هشدار می‌دهد تا زود از منطقۀ خطر دور شوند،

فَهوَ بِمَنزَلَةِ جاسوسٍ مِنْ جَواسيسِ الْغابَةِ.

ترجمه: او به مانند خبرچینی از خبرچینان جنگل است.

لِلْبَطِّ غدة طَبيعيَّةٌ بِالْقُربِ مِنْ ذنبها تَحتَوي زَيتاً خاصّاً يَنتَشِر عَلَی جسمها فَلا تَتَأَثَّرُ بِالْماءِ.

ترجمه: اردک نزديک دمش غده طبيعی دارد که دارای روغنی ويژه است که روی بدنش پخش می‌شود؛ در نتیجه تحت تأثير آب قرار نمی گيرند.

تَستَطيعُ الْحِرباءُ أَنْ تُديرَ عَينَيها في اتِّجاهاتٍ مُختَلِفَةٍ دونَ أَنْ تُحَرِّكَ رَأْسَها وَ هيَ تَستَطيعُ أَنْ تَرَی فِي اتِّجاهَينِ في وَقتٍ واحِدٍ.

ترجمه: آفتاب پرست می‌تواند بی آنکه سرش را تکان بدهد چشمانش را در جهت های مختلف بچرخاند و می‌تواند در يک لحظه در دو جهت ببيند.

لا تَتَحَرَّكُ عَينُ الْبومَةِ، فَإِنَّها ثابِتَةٌ، وَلٰکِنَّها تُعَوِّضُ هٰذَا النَّقصَ بِتَحريكِ رَأسِها في کُلِّ جهة

ترجمه: چشم جغد حرکت نمی کند، چشم ها ثابت اند، ولی اين نقص را با حرکت دادن سرش در هر جهتی جبران می‌کند.

وَ تَستَطيعُ أَنْ تُديرَ رَأسَها مئتین و سبعین درجة دونَ أَنْ تُحَرِّكَ جِسمَها.

ترجمه: و می‌تواند بی آنکه بدنش را حرکت دهد سرش را دویست و هفتاد درجه بچرخاند.

عَيِّن الجملةَ الصّحيحةَ و غيرَ الصَّحيحةِ حَسَبَ الحقيقةِ و الواقِعِ. (جمله درست و نادرست را بر حسب حقیقت و واقعیت مشخص کن.)

۱-  لِلزَّرّافَةِ صَوتٌ يُحَذِّرُ الحَيَواناتِ حَتَّی تَبتَعِدَ عَن الخَطَرِ. (زرافه صدايی دارد که با آن به بقيۀ جانوران هشدار می‌دهد.) ×

۲- تُحَوِّل الأسماکُ المُضيئَةُ ظَلامَ البَحرِ إلَی نَهارٍ مُضيءٍ. (ماهی‌های درخشنده تاريکی دريا را به روز روشن تبديل می‌کنند.)  √

۳- تَستَطيعُ الحِرباءُ أن تُديرَ عَينَيها فِي اتِّجاهٍ واحِدٍ. (آفتاب پرست می تواند که دوچشمش را در یک جهت بچرخاند.) ×

۴- لِسانُ القِطِّ مَملوءٌ بِغُدَدٍ تُفرِزُ سائلاً مُطَهِّراً. (زبان گربه پر از غدّه‌هايی است که مايعی پاک کننده می‌تراود.) √

۵- تَعيشُ أحياءٌ مائيَّةٌ في أعماقِ المُحيطِ. (جانداران آبی در ژرفای اقیانوس زندگی می کنند.) √

6- يَتَحَرَّکُ رَأسُ البومَةِ فِي اتِّجاهٍ واحِدٍ. (سر جغد در یک جهت حرکت می کند.) ×

إعلموا

«الجملة الفعلية» و «الجملة الإسمية»

به جملۀ «يغفر الله الذنوب». «جمله فعليه» گفته می شود؛ زيرا با فعل شروع شده است.

الگوی جمله فعليه اين است: يَغفر(فعل)+ اللهُ (فاعل)+ الذنوبَ(مفعول).

دو جملۀ «الله يغفر الذنوب». و «الله غافر الذنوب». با اسم شروع شده اند. به چنين جمله هايی «جملۀ اسميه» گفته می شود.

الگوی جمله اسميه اين است: الله(مبتدا) + يغفر(خبر).

به جمله «الله عالمٌ.» جمله اسميه گفته می شود؛ زيرا با اسم شروع شده است.

مبتدا و خبر تقريبا همان نهاد و گزاره در دستور زبان فارسی اند.

مبتدا، اسمی است که معمولا در ابتدای جمله می آيد و درباره آن خبری گفته می شود.

خبر، بخش دوم جمله اسميه است و درباره مبتدا خبری می دهد.

شناخت اجزای جمله در ترجمه به ما کمک می کند.

اختَبر نَفسَك (خودت را بیازما)

عيّن الجملة الفعلية و الجملة الإسمية ، ثم اذکر المحل الإعرابي للکلمات الملونة. (جمله فعلیه و اسمیه را مشخص کن سپس نقش واژگان رنگی را معین کن.)

۱- ﴿يَضرِبُ اللهُ الأمثالَ لِلنّاسِ﴾ = خدا برای مردم مثال ها می زند. الجملةَ الفعليَّةَ / اللهُ: فاعل / الأمثالَ: مفعول

۲- إضاعَةُ الفُرصَةِ غُصَّةٌ. = از دست دادن فرصت اندوه است. الجملةَ الإسميَّةَ / إضاعَةُ: مبتدا / غُصَّةٌ: خبر

گاهی مبتدا و خبر (نهاد و گزاره) و نيز فاعل و مفعول، صفت يا مضاف الیه می گيرند و خودشان موصوف و مضاف می شوند؛ مثال:  

صُدورُ    الأحرارِ   قُبورُ   الأسرارِ. = سينه های آزادگان گورهای رازهاست.

 مبتدا  مضاف اليه    خبر   مضاف اليه

يَزرَعُ  الفَلّاحُ  المُجِدُّ  أشجارَ  التُّفّاحِ. = کشاورز کوشا درختان سيب می کارد.

فعل   فاعل صفت  مفعول   مضاف اليه

إختَبر نفسَك(خودت را بیازما)

تَرجِم الأحاديثَ ثُمَّ عَيِّن المُبتَدَأَ و الخبرَ و الفاعِلَ و المَفعولَ في الجُمَلِ التّاليَةَ. (حدیث ها را ترجمه کن؛ سپس مبتدا و خبر و فاعل و مفعول را در جمله های زیر مشخص کن.)

۱- الحَسَدُ يَأکُلُ الحَسَناتِ کَما تَأکُلُ النّارُ الحَطَبَ. (حسد نیکی ها را می خورد همانگونه که آتش هیزم را می خورد.)

الحَسَدُ: مبتدا / النّارُ: فاعل / الحَطَبَ: مفعول

۲- ما قَسَمَ اللهُ لِلعِبادِ شَيئاً أفضَلَ مِنَ العَقلِ. (خداوند چیزی را بهتر از خرد برای بندگانش تقسیم نکرده است.)

اللهُ: فاعل / شَيئاً: مفعول

۳- ثَمَرَةُ العِلمِ إخلاصُ العَمَلِ. (میوه دانش اخلاص در کار است.) / ثَمَرَةُ: مبتدا / إخلاصُ: خبر

حوارٌ (گفتگو)

(مَعَ سائقِ سَيّارةِ الأُجرةِ) (با راننده خودروی مسافرکش)

1- أحسنتَ: آفرين 2- قدَ أنشَد:َ سروده است 3- بارَكَ اللّهُ فيكَ: آفرين بر تو

التَّمارين

اَلتَّمْرينُ الْأوَّلُ: أيُّ کلمةٍ مِن کلماتِ المُعجَمِ، تُناسِبُ التَّوضيحاتِ التّاليَةَ؟ (چه کلمه ای از کلمه های واژه نامه مناسب توضیحات زیر است.)

۱- طائرٌ يَسکُنُ في الأماکِنِ المَتروکَةِ يَنامُ في النَّهارِ وَ يَخرُجُ في اللّيلِ. (پرنده ای که در مکانهای متروکه ساکن می شود. روزها می خوابد و شبها بیرون می آید.)  بوم

۲- عُضوٌ خَلفَ جِسمِ الحَيَوانِ يُحَرِّکَهُ غالباً لِطَردِ الحَشَراتِ. (اندامی پشت بدن جانور که غالبا برای راندن حشره ها آن را تکان می دهد.) ذَنَب

۳- نباتاتٌ مُفيدَةٌ للمُعالَجَةِ نَستَفيدُ مِنها کَدواءٍ. (گیاهانی سودمند برای درمان ما از آنها به عنوان دارو استفاده می کنیم.) أعشاب طبّیّة

۴- طائرٌ يَعيشُ في البَرِّ و الماءِ. (پرنده ای که در خشکی و آب زندگی می کند.) بَطّ

۵- عَدَمُ وجودِ الضَّوءِ. (نبود روشنایی.) ظَلام

6-  نَشرُ النّورِ. (پراکنش نور.) إنارة

اَلتَّمْرينُ الثّاني: عَيِّن الکلماتِ المُتَرادفَةَ و المُتَضادَّةَ. = ≠ (واژگان مترادف و متضاد را مشخص کن.)

اَلتَّمْرينُ الثّالِثُ: اُکتُب اسم کُلِ حَيَوانٍ في الفَراغِ؛ ثُمَّ عَيِّن المطلوبَ مِنکَ. (اسم هر جانوری را در جای خالی بنویس سپس  آن خواسته شده را مشخص کن.)

البَطُّ / الکِلابِ / الغُرابُ / الطّاووسِ / الحِرباءُ / البَقرةُ

تُعطي  البَقرةُ الحليبَ. (گاو ماده شیر می دهد.)  يُرسِلُ الغُرابُ أخبارَ الغابةِ. (کلاغ خبرهای جنگل را می رساند.) ذَنَبُ الطّاووسِ جميلٌ.

   ۱- الفاعل: البقرة                                      ۲- المفعول: أخبار               ۳- المضاف إليه: الطاووس (دم طاووس زیبا ست.)

الحِرباءُ ذاتُ عيونٍ مُتَحَرِّکَةٍ.       الشُّرطيُّ يَحفَظُ الأمنَ بِـ الکِلابِ. (پلیس با سگها امنیت را حفظ می کند.) البَطُّ طائرٌ مائيٌّ. (مرغابی پرنده آبزی است.)

   ۴- الصّفة: متحرّکة (آفتاب پرست دارای چشمهای متحرک است.)  ۵- المبتدأ: الشرطیّ                       ۶- الخبر: طائرٌ

اَلتَّمْرينُ الرّابِعُ: عَيِّن الفعل و الفاعِلَ و المَفعولَ في الکلماتِ الّتي أُشيرَ إليه بِخطٍّ. «نورُ السَّماءِ» (فعل، فاعل و مفعول را در واژگانی که با خط به آنها اشاره شده مشخص کن.)

۱- ﴿ فَأنزَلَ اللهُ سَکينَتَهُ عَلَی رَسولِهِ وَ عَلَی المُؤمِنينَ﴾ (خداوند آرامش خود را بر پیامبرش و بر مؤمنان نازل کرد.) / اللهُ: فاعل / سَکينَة: مفعول

۲-﴿ لا أملِکُ لِنَفسي نَفعاً وَ لا ضَرّاً إلّا ما شاءَ اللهُ﴾ (من مالک سود و زیان خویش نیستم، مگر آنچه خدا خواسته است.) / نَفعاً:  مفعول

۳- ﴿ وَ ضَرَبَ لَنا مَثَلاً وَ نَسِيَ خَلقَهُ﴾ (برای ما مَثَلی زد و آفرینش خود را فراموش کرد.) / مَثَلاً: مفعول / خَلق: مفعول

۴- ﴿ وَ لا يَظلِمُ رَبُّکَ أحَداً﴾ (پروردگارت به کسی ستم نمی ورزد.) / رَبُّ: فاعل

۵- ﴿ يُريدُ اللهُ بِکُمُ اليُسرَ﴾ (خداوند آسانی شما را مى‏خواهد.) / اللهُ: خداوند / اليُسرَ: مفعول

اَلتَّمْرينُ الْخامِسُ: عَيِّن المُبتَدَأَ و الخبرَ في الأحاديثِ التّاليَةِ. (مبتدا و خبر را در حدیث های زیر مشخص کن.)

۱- النَّدَمُ عَلَی السُّکوتِ خَيرٌ مِنَ النَّدَمِ عَلَی الکَلامِ. (پشیمانی به خاطر خاموشی بهتر از پشیمانی به خاطر سخن است.) / المُبتَدَأَ: الندم / الخبرَ: خیرٌ

۲- أکبَرُ الحُمقِ الإغراقُ في المَدحِ وَ الذَّمِّ. (زياده روى در ستايش و نكوهش، بزرگترين نادانی است.) / المُبتَدَأَ: أکبَرُ / الخبرَ: الإغراقُ

۳- سَيِّدُ القَومِ خادِمُهُم في السَّفَرِ. (سرور مردم كسى است كه در سفر خدمتگزار ایشان باشد.) / المُبتَدَأَ: سَيِّدُ / الخبرَ: خادِمُ

۴- العِلمُ صَيدٌ وَ الکِتابَةُ قَيدٌ. (ﺩﺍﻧﺵ ﺷﮑﺎﺭ ﺍﺳﺕ ﻭ ﻧﻭﺷﺗﻥ ﺑﻧﺩ.) // المُبتَدَأَ: العِلمُ / الخبرَ: صَيدٌ // المُبتَدَأَ: الکِتابَةُ / الخبرَ: قَيدٌ

۵- الصَّلاةُ مِفتاحُ کُلِّ خَيرٍ. (نماز کلید هر خوبی است.) / المُبتَدَأَ: الصَّلاةُ / الخبرَ: مِفتاحُ

1- سَکينَة: آرامش 2- ضَر:ّ زيان 3- يُسْر: آساني 4- نَدَم: پشيماني 5- حُمْق: ناداني 6- ذَمّ: نکوهش 7- قَيْد: بند

اَلتَّمْرينُ السّادِسُ: تَرجِم الجُمَلَ التّاليَةَ ثُمَّ عَيِّن المَحَلَّ الإعرابيَّ للکلماتِ الّتي أُشيرَ إليه بِخطٍّ. (جمله های زیر را ترجمه کن سپس محل اعرابی واژگانی را که با خط به آنها اشاره شده مشخص کن.)

۱- ﴿ أتَأمُرونَ النّاسَ بِالبِرِّ وَ تَنسَونَ أنفُسَکُم﴾ (آیا مردم را به نیکی فرمان می دهید و خودتان را فراموش می کنید؟)

النّاسَ:‌ مفعول / أنفُسَ: مفعول

۲- ﴿لا يُکَلِّفُ اللهُ نَفساً إلّا وُسعَها﴾( خداوند هیچ کس را، جز به اندازه تواناییش، تکلیف نمی‌کند.)

اللهُ:‌ فاعل / نَفساً: مفعول

۳- أحَبُّ عِبادِ اللهِ إلَی اللهِ أنفَعُهُم لِعِبادِهِ. (محبوبترين بندگان در پيش خدا سودمندترینشان برای بندگانش است.)

أحَبُّ: مبتدا / عِبادِ: مضاف الیه / أنفَعُ: خبر

۴- حُسنُ الأدَبِ يَستُرُ قُبحَ النَّسَبِ. (ادب نیک زشتی خاندان را می پوشاند.)

الأدَبِ: مضاف الیه / قُبحَ: مفعول

۵- عَداوَةُ العاقِلِ خَيرٌ مِن صَداقَةِ الجاهِلِ. (دشمنی خردمند بهتر از دوستی نادان است.)

عَداوَةُ: مبتدا / الجاهِلِ: مضاف الیه

1- نَفْسا:ً کسي

ð أنوارُ القُرآنِ ð

کَمِّلِ الفَراغاتِ في الترجمةِ الفارسيّةِ. (جای خالی در ترجمه فارسی را کامل کن.)

۱- ﴿ کُلُّ نَفسٍ ذائقَةُ المَوتِ﴾ = هر کسی چشنده مرگ است. (می ميرد)

۲- ﴿ وَ يَتَفَکَّرونَ في خَلقِ السَّماواتِ وَ الأرضِ﴾ = و درباره آفرینش آسمان ها و زمين می اندیشند

۳- ﴿ رَبَّنا ما خَلَقتَ هذا باطِلاً﴾ = (و می گويند) ای پروردگار ما، اينها را بيهوده نیافریدی.

۴- ﴿ سُبحانَکَ فَقِنا عَذابَ النّارِ﴾ = تو پاکی؛ ما را از شکنجه آتش نگاه دار.

۵- ﴿ رَبَّنا إنَّکَ مَن تُدخِلِ النّارَ فَقَد أخزَيتَهُ وَ ما لِلظّالِمينَ مِن أنصارٍ﴾ 

= پروردگارا، هر که را تو به آتش افکنی، او را خوار ساخته ای، و ستمگران، هيچ یاوری ندارند.

6- ﴿ رَبَّنا إنَّنا سَمِعنا مُنادياً يُنادي لِلإيمانِ أن آمِنوا بِرَبِّکُم فَآمَنّا﴾

= ای پروردگار ما، قطعاً ما صدای پيام دهنده را شنیدیم که به ايمان دعوت می کرد که به پروردگارتان، ايمان بياوريد و ما ایمان آوردیم.

اَلْبَحثُ الْعِلميُّ (پژوهش علمی)

اِبحَثْ عَن نَصٍّ قَصيرٍ عِلميٍّ بِاللُّغَةِ الْعَرَبيَّةِ حَولَ خَلْقِ اللّهِ، ثُمَّ تَرجِمْهُ إلَي الْفارِسيَّةِ، مُستَعيناً بِمُعجَمٍ عَرَبيٍّ  فارِسيٍّ.

ترجمه: به دنبال متنی کوتاه و علمی به زبان عربی درباره آفرینش خداوند بگرد؛ سپس به یاری واژه نامه عربی به فارسی آن را ترجمه کن.

بُحَيرَةُ زَريبار في مَدينَةِ مَريوان بِمُحافَظَةِ کُردستان =  دریاچه زریوار در شهر مریوان در استان کردستان

بارگیری پی دی اف درس پنجم عربی پایه دهم

الدرس الرابع: التعایش السلمیّ (همزیستی آشتی جویانه)

لَقَد کانَتْ رِسالَةُ الْإسلامِ عَلَی مَرِّ الْعُصورِ قائِمَةً عَلَی أَساسِ الْمَنطِقِ وَ اجْتِنابِ أَيِّ إساءَةٍ؛

ترجمه: همانا رسالت اسلام در گذر زمان بر پایۀ منطق و دوری از بدی کردن استوار بوده است.

فَإنَّ اللّٰهَ يَقولُ: وَلَا تَسْتَوِي الْحَسَنَةُ وَلَا السَّيِّئَةُ ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِي بَيْنَكَ وَ بَيْنَهُ عَدَاوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَمِيمٌ

ترجمه: یزدان می‌گوید: نيکی و بدی برابر نيستند با شيوه ای که بهتر است [بدی] را دفع کن، آنگاه کسی که میان تو و او دشمنی است، گویی دوستی یکدل می‌گردد.

إنَّ الْقُرآنَ يَأمُرُ الْمُسلِمينَ ألَّا يسبّوا مَعبوداتِ الْمُشرِکينَ وَ الْکُفّارِ

ترجمه: قرآن به مسلمانان می‌فرماید که بت های (خدايان) مشرکان و بی دینان را دشنام ندهند.

فَهوَ يَقولُ: وَلَا تَسُبُّوا الَّذِينَ يَدْعُونَ مِن دُونِ اللَّهِ فَيَسُبُّوا اللَّهَ ...

ترجمه: او می‌گوید: کسانی که جز خدا را فرامی خوانند دشنام ندهید؛ پس ایشان خدا را دشنام خواهند داد...

قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَىٰ كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَ بَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَ لا نُشرِكَ بِهِ شَيئًا

ترجمه: بگو ای اهل کتاب! بیایید به سوی سخنی که میان ما و شما یکسان است که: جز خداوند یگانه را نپرستیم و چیزی را هنباز و شریک او قرار ندهیم؛

يُؤَکِّدُ الْقُرآنُ عَلَی حُرّيَّةِ الْعَقيدَةِ: لا إکراهَ فِي الدّينِ

ترجمه: قرآن بر آزادی اندیشه تأکید دارد: اجباری در دین نیست.

لا يجَوزُ الْإصرارُ عَلَی نِقاطِ الخْلافِ وَ علَیَ العْدوانِ، لِأنَّهُ لا ينَتفَعُ بهِ أحَدٌ؛

ترجمه: پافشاری بر نقاط اختلاف و بر دشمنی جایز نیست؛ زیرا هیچ کس از آن سود نمی برد.

وَ علَیَ کلُّ الناّسِ أَن يَتعايَشوا مَعَ بَعضِهِم تَعايُشاً سِلْميّاً، مَعَ احْتِفاظِ کُلٍّ مِنهُم بِعَقائِدِهِ؛

ترجمه: باید همۀ مردم با نگاه داشتن عقیده خودشان با یکدیگر همزیستی مسالمت آمیز داشته باشند،

﴿لِأنَّهُ كُلُّ حِزْبٍ بِمَا لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ﴾

ترجمه: زیرا هر گروهی به آنچه دارد دلشاد است.

اَلْبِلادُ ا لْإسلاميَّةُ مَجموعَةٌ مِنَ الشُّعوبِ الْکَثيرَةِ، تَختَلِفُ في لُغاتِها وَ أَلْوانِها.

ترجمه: سرزمین های اسلامی مجموعه ای از ملت ها بسیار است که در زبانهایشان و رنگ هایشان با یکدیگر اختلاف دارند.

قالَ اللّٰهُ تَعالَی: يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُم مِّن ذَكَرٍ وَ أُنثَىٰ وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ

ترجمه: خداوند والا فرموده است: ای مردم، ما شما را از مرد و زن آفریدیم و شما را ملّت ها و قبیله ها گردانیدیم تا همدیگر را بشناسید. همانا بهترین شما نزد خداوند پرهیزکارترین شماست.

﴿وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا﴾

ترجمه: همگان به ریسمان ایزدی چنگ زنید و پراکنده نشوید.

يَتَجَلَّی اتِّحادُ الْأمَّةِ الْإسلاميَّةِ في صُوَرٍ کَثيرَةٍ، مِنهَا اجْتِماعُ الْمُسلِمينَ في مَکانٍ واحِدٍ في الْحَجِّ.

ترجمه: همبستگی امت اسلام در شکل های بسیاری جلوه گر می‌شود؛ از آن جمله گردهمایی مسلمانان در مکان یگانه در حج است.

اَلْمُسلِمونَ خُمْسُ سُکّانِ الْعالَمِ، يَعيشونَ في مِساحَةٍ واسِعَةٍ مِنَ الْأرضِ مِنَ الصّينِ إلَی الْمُحيطِ الْأطلَسيِّ.

ترجمه: مسلمانان یک پنجم ساکنان جهان اند و در سرزمین گسترده ای از چین تا اقیانوس اطلس می‌زیند.

قالَ الْإمامُ الْخُمَينيُّ رَحِمَهُ اللّٰهُ: إذا قالَ أَحَدٌ کَلاماً يفرّق الْمُسلِمينَ، فَاعْلَموا أَنَّهُ جاهِلٌ أَوْ عالِمٌ يُحاوِلُ إيجادَ التَّفرِقَةِ بَينَ صُفوفِ الْمُسلِمينَ.

ترجمه: امام خمینی گفته است: هرگاه کسی سخنی بگوید که مسلمانان را پراکنده می‌سازد، او نادان است یا دانایی است که می‌کوشد میان صف های مسلمانان پراکندگی پدید آورد.

وَ قالَ قائِدُنا آيَةُ اللّٰهِ الْخامنئيّ: مَن رَأَی مِنکُم أَحَداً يَدعو إلَی التَّفرِقَةِ، فَهُوَ عَميلُ الْعَدوِّ.

ترجمه: رهبرما، آیت الله خامنه ای گفته است: هر یک از شما کسی را دید که به پراکندگی فرامی خواند، او مزدور دشمن است.

عَيِّنِ الصَّحيحَ وَ الْخَطَأَ حَسَبَ نَصِّ الدَّرسِ. (درست و نادرست را بر حسب متن درس مشخص کن.)

۱- يَجوزُ الْإصرارُ عَلي نِقاطِ الْخِلافِ وَ الْعُدوانِ، لِلدِّفاعِ عَنِ الْحَقيقَةِ.  x  (پافشاری بر نقاط اختلافی و دشمنی برای دفاع از حقیقت رواست.)

۲- رِسالَةُ الْإسلامِ قائِمَةٌ عَلي أَساسِ الْمَنطِقِ وَ اجْتِنابِ الْإساءَةِ. √  (رسالت اسلام بر پایه منطق و دوری از بدی کردن استوار است.)

۳- عَلي کُلِّ النّاسِ أَن يَتعايَشوا مَعَ بَعضِهِم تَعايُشاً سِلْميّاً.  √  (باید همه مردم با یکدیگر همزیستی مسالمت آمیز کنند.)

۴- لِبَعضِ الشُّعوبِ فَضلٌ عَلَي الْآخَرينَ بِسَبَبِ اللَّونِ. X   (برخی از ملتها بر دیگران به سبب رنگ برتری دارند.)

۵- رُبعُ سُکّانِ الْعالَمِ مِنَ الْمُسلِمينَ. √  (یک چهارم ساکنان جهان از مسلمانانند.)

اعلموا

 أشکال الأفعال (2) در درس گذشته با چند فعل، که «سوم شخص مفرد ماضی» آنها بيش از سه حرف است، آشنا شديد. اکنون با چند فعل ديگر آشنا شويد.

اختبر نَفْسَكَ: تَرجِمِ الْأَفعالَ. (فعل ها را ترجمه کن.)

       ماضی                           مضارع                          امر                          مصدر

تعامل: دادوستد کرد         يَتّعامَلُ: دادوستد می کند     تَعامَلْ: دادوستد کن         تَعامُل: دادوستد کردن

علّمَ: یاد داد                     يُعلّمُ: یاد می دهد             عَلّمْ: یاد بده                  تعليم: ياد دادن

کاتبَ: نامه نگاری کرد    يُکاتبُ: نامه نگاری می کند    کاتِبْ: نامه نگاری کن       مُکاتبة: نامه نگاری کردن

أدخلَ: داخل کرد          يُدخلُ: داخل می کند               أدخِلْ: داخل کن             إدخال: داخل کردن

در گروه های دو نفره شبيه گفت و گوی زير را در کلاس اجرا کنيد.

حوارٌ= گفتگو

(في صالة التفتيش بالجمارك) = در سالن بازرسی در گمرک

التَّمارين

اَلتَّمْرينُ الْأوَّلُ: أَيُّ کَلِمَةٍ مِنْ کَلِماتِ الْمُعجَمِ، تُناسِبُ التَّوضيحاتِ التّاليَةَ؟(چه کلمه ای از کلمه های واژه نامه مناسب توضیحات زیر است.)

1- رَئيسُ الْبِلادِ، اَلَّذي يَأمُرُ الْمَسؤولينَ وَ يَنصَحُهُم لِأَداءِ واجِباتِهِم. قائد(رهبر)

2- تَعَرُّفُ الْبَعْضِ عَلَي الْبَعضِ الْآخَرِ. تعارف (با هم آشنا شدن)

3- اَلَّذي يَعمَلُ لِمَصلَحَةِ الْعَدوِّ. عمیل ( مزدور)

4- جُزءٌ واحِدٌ مِنْ خَمسَةٍ. خمس (یک پنجم)

اَلتَّمْرينُ الثّاني: اِجعَلْ فِي الدّائِرَةِ الْعَدَدَ الْمُناسِبَ. «کَلِمَةٌ واحِدَةٌ زائِدَةٌ.» (در دایره عدد مناسب را بگذار.)

1- ذاكَ (آن)                 (4) وَجَعٌ فِي الرَّأسِ تَختَلِفُ أَنواعُهُ وَ أَسبابُهُ. (دردی در سر که انواع و عللش مختلف است.)

2- اَلْفُرشاةُ (مسواک)       (5) أَکبَرُ مِنَ الْبَحرِ کَثيراً. (بسیار بزرگتر از دریا)

3- اَلْبُقعَةُ (قطعه زمین)    (۲) أَداةٌ لِتَنظيفِ الْأسَنانِ. (ابزاری برای پاک کردن دندان ها)

4- اَلصُّداعُ (سردرد)       (3) قِطعَةٌ مِنَ الْأَرضِ. (پاره ای از زمین)

5- اَلْمُحيطُ (اقیانوس)

اَلتَّمْرينُ الثّالِثُ: ضَعْ فِي الْفَراغِ کَلِمَةً مُناسِبَةً مِنَ الْکَلِماتِ التّاليَةِ. «کَلِمَتانِ زائِدَتانِ.» (در جای خالی کلمه مناسب را از کلمه های زیر بگذار.)

ذِکْرَياتِ / سَواءٍ / الشَّعبُ / قائِمَةً / لَدَيَّ / مِنْ دونِ

1- لَدَيَّ جَوّالٌ تَفرُغُ بَطّاريَّتُهُ خِلالَ نِصفِ يَومٍ. (گوشی همراهی دارم که باتری اش خلال نصف روز خالی می شود.)

2- زُمَلائي فِي الدَّرسِ عَلي حَدٍّ سَواءٍ. (هم کلاسی هایم در درس یکسان اند.)

3- کَتَبْتُ ذِکْرَياتِ السَّفْرَةِ الْعِلْميَّةِ. (خاطرات گردش علمی را نوشتم.)

4- لا تَعبُدوا مِنْ دونِ اللّهِ أَحَداً. (به غیر خدا احدی را نپرستید.)

تَفْرُغُ: خالي مي شود.

اَلتَّمْرينُ الرّابِعُ: تَرجِمْ إلَي الْفارِسيَّةِ. (هَلْ تَعلَمُ أَنَّ... ) (به فارسی برگردان.) (آیا می دانی که ...)

1- … الزَّرافَةَ لا تَنامُ فِي الْيَومِ الْواحِدِ إلّا أَقَلَّ مِن ثَلاثينَ دَقيقةً وَ عَلي ثَلاثِ مَراحِلَ؟

زرافه در یک روز نمی خوابد، مگر کمتر از سی دقیقه و در سه مرحله؟

2- … مَقبَرَةَ «وادِي السَّلامِ» فِي النَّجَفِ الْشَرَفِ مِن أَکبَرِ الْمَقابِرِ فِي الْعالَمِ؟

قبرستان "وادی السلام" در نجف اشرف از بزرگترین قبرستان ها در جهان است؟

3- … الصّينَ أَوَّلُ دَولَةٍ فِي الْعالَمِ اسْتَخدَمَتْ نُقوداً وَرَقيَّةً؟

چین نخستین کشور در جهان است که پول کاغذی را به کار برد؟

4- … الْفَرَسَ قادِرٌ عَلَي النَّومِ واقِفاً عَلي أَقدامِهِ؟

اسب قادر است که ایستاده روی پاهایش بخوابد؟

5- … أَکثَرَ فيتامين C لِلْبُرتُقالِ في قِشرِهِ؟

بیشتر ویتامین «س» پرتغال در پوستش است؟

اَلتَّمْرينُ الْخامِسُ: تَرجِمِ الْآياتِ وَ اکْتُبْ نَوعَ الْأَفعالِ فيها.    ☼ نورُ السَّماءِ ☼

(آیه ها را ترجمه کن و نوع فعلها را در آن بنویس.)

1- ﴿وَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَراتِ رِزْقاً لَكُمْ﴾ البقرة: 22      فعل ماضی/ فعل ماضی  

   و از آسمان ، آبی نازل کرد و به وسیله آن میوه ها را برای روزی شما بیرون آورد.

۲- ﴿اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا  يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ﴾ البقرة: 257    ماضی / مضارع

خداوند دوست کسانی است که ایمان آورده اند ، آنها را از تاریکی ها به سوی روشنایی بیرون می آورد ..

3- ﴿ فَاصْبِر إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ وَ اسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ﴾ غافر: 55   امر / امر

   صبر کن همانا وعده خدا حق است و از گناهت طلب آمرزش کن.

4- ﴿ و بِالحَقِّ أَنزَلناهُ و بِالحَقِّ نَزلَ﴾ الإسراء : 105      ماضی / ماضی

 وآن را به حقیفت نازل کردیم و به حقیقت نازل شد .

5- ﴿قالَ إنّي أَعلَمُ ما لا تَعلَمونَ ﴾ البقرة: 30     ماضی مضارع / مضارع منفی

 گفت: همانا من آنچه را شما نمی دانید می دانم.

اَلتَّمْرينُ السّادِسُ: عَيِّنِ الْجَوابَ الصَّحيحَ. (پاسخ درست را مشخص کن.)

1- الماضي من «يُحاولُ»:                     تحوَّلَ  □ حوِّل □ حاوَلَ ■

2- المضارع مِن «حذَّرَ»:                 يُحاذرُ □ يَحذرُ □  يُحَذّرُ ■  

3- المصدر مِن «تَقاعَدَ»:                 تقاعُدَ  ■ تَقعيد □  إقْعاد □  

4- الأمر مِن «تُرسِلُ»:                    أرسِلْ ■  أُرسِلْ □  أرسَلَ  □

5- النهي من «تُقَبّلونَ»:               لا تُقابِلوا □ لا تَقبَلوا □  لاتُقَبِّلوا ■  

6- المُضارع من «تَعَّلمَ»:                  يُعَلّمُ ■  يَتَعَلّمُ □  يَعلَمُ  □

7- المَصدر من «إعتَرَفَ»:              تَعَرُّف  □ تَعارَفَ □  إعتِراف ■

أَنوارُ الْقُرآنِ

عیّن ترَجَمةَ الْکَلِماتِ الْمُلَوَّنَة في الْآياتِ. (ترجمه واژه های رنگی را در آیات مشخص کن.)

1- ﴿عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْناً وَ إِذا خاطَبَهُمُ الْجاهِلُونَ قالُوا سَلاماً﴾ الفرقان: 63

 و بندگان [خداى] بخشاينده كسانى اند كه روی زمين باآرامش و فروتنی گام برمى دارند و هرگاه نادان ها ايشان را خطاب کنند، سخن آرام می گويند.

2- ﴿إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ﴾ هود: 114    بی گمان خوبی ها، بدی ها را از ميان می برد.

3- ﴿الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي هَدانا لِهذا وَ ما كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَوْ لا أَنْ هَدانَا اللَّهُ﴾ الأعراف: 43  ستايش از آن خدايی است که ما را [به این نعمت ها ] رهنمون ساخت؛ و اگر خدا راهنمايی مان نکرده بود، [به اینها] راه نمى یافتیم.

4- ﴿رَبِّ إِنِّي لِما أَنْزَلْتَ إِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيرٌ﴾ القصص: 24    پروردگارم، من بی گمان به آنچه از خیر برايم فرستادی، نیازمندم.

5- ﴿أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ﴾ الرعد: 2     آگاه باش که با ياد خدا دل ها آرام می گردد.

6- ﴿وَ أَحْسِنْ كَما أَحْسَنَ اللَّهُ إِلَيْكَ﴾ القصص: 77   نيکی کن همان گونه که خدا به تو نيکی کرده است.

اَلْبَحثُ الْعِلميُّ

اِبحَثْ عَن آياتٍ في کُلٍّ مِنها فِعلٌ مِن هٰذِهِ الْأَفعالِ. (في کُلِّ آيَةٍ فِعلٌ واحِدٌ.)

أَرسَلْنا / اِنتَظِروا / اِستَغفِرْ / اِنبَعَثَ / تَفَرَّقَ / تَعاوَنوا / عَلَّمْنا / يُجاهِدونَ

هَل تُصَدِّقُ أنَ ترَی في يَومٍ مِنَ الْأيّامِ أَسماكاً تَتَساقَطُ مِنَ السَّماءِ؟!

ترجمه: آیا باور می‌کنی که روزی از روزها ماهی هایی را ببینی که از آسمان فرومی‌افتند.

إنَّ نزُولَ الْمَطَرِ وَ الثَّلْجِ مِنَ السَّماءِ شَيءٌ طبَيعيٌّ؛ وَلکِٰنْ أ يُمْکِنُ أنَ نرَی مَطرَ السَّمَكِ؟!

ترجمه: همانا بارش باران و برف از آسمان چیزی طبیعی است؛ اما آیا ممکن است بارش ماهی را ببینیم.

هَل تظَنُّ أنَ يکَونَ ذٰلِكَ الْمَطَرُ حَقيقَةً وَ لَيسَ فِلْماً خَياليّاً؟! حَسَناً فَانْظُرْ إِلَی هٰذِهِ الصُّوَرِ حَتَّی تُصَدِّقَ.

ترجمه: آیا گمان می‌کنی که این باران حقیقی باشد و فیلم خیالی نباشد؟! خوب، پس به این عکس‌ها نگاه کن تا باور کنی.

 اُنظُرْ بِدِقَّةٍ؛ أنتَ تُشاهِدُ سُقوطَ الْأسَماكِ مِنَ السَّماءِ؛ کَأنَّ السَّماءَ تُمْطِرُ أَسماکاً.

ترجمه: به دقت نگاه کن. تو افتادن ماهی‌ها را از آسمان می‌بینی. گویی آسمان ماهی [ها] می‌بارد.

يُسَمّي النّاسُ هٰذِهِ الظّاهِرَةَ الطَّبيعيَّةَ «مَطَرَ السَّمَكِ ». حَيَّرَتْ هٰذِهِ الظّاهِرَةُ النّاسَ سَنَواتٍ طَويلَةً فَما وَجَدوا لَها جَواباً.

ترجمه: مردم این پدیده طبیعی را باران ماهی می‌نامند. این پدیده مردم را سال های طولانی‌ای به شگفت آورد؛ و برای آن جوابی نیافتند.

يَحْدُثُ «مَطَرُ السَّمَكِ » سَنَويّاً في جُمهوريَّةِ الْهُندوراس في أَمِريکَا الْوُسطَی.

ترجمه: باران ماهی سالانه در جهموری هندوراس در آمریکای مرکزی رخ می‌دهد.

تَحدُثُ هذِهِ الظّاهِرَةُ مَرَّتَينِ في السَّنَةِ أَحياناً.

ترجمه: این پدیده احیانا دوبار در سال روی می‌دهد.

فَيلُاحِظُ النّاسُ غَيمَةً سَوداءَ عَظيمَةً وَ رَعداً وَ بَرقاً وَ رياحاً قَويَّةً وَ مَطَراً شَديداً لِمُدَّةِ ساعَتَينِ أَو أَکثَرَ.

ترجمه: پس مردم ابری سیاه و بزرگ، رعد و برق، بادهایی قوی و باران شدیدی را به مدت دو ساعت یا بیشتر ملاحظه می‌کنند.

ثُمَّ تصُبِحُ الْأرَضُ مَفروشَةً بِالْأسَماكِ، فَيَأخُذُهَا النّاسُ لِطَبخِها وَ تَناوُلِها.

ترجمه: سپس زمین پوشیده از ماهی [ها] می‌گردد؛ و مردم آن‌ها را برای پختن و خوردن می‌گیرند.

حاوَلَ الْعُلَماءُ مَعرِفَةَ سِرِّ تِلْكَ الظّاهِرَةِ الْعَجيبَةِ؛ فَأَرْسَلوا فَريقاً لِزيارَةِ الْمَکانِ وَ التَّعَرُّفِ عَلَی الْأسَماكِ الَّتي تَتَساقَطُ عَلَی الْأرضِ بَعدَ هٰذِهِ الْمطارِ الشَّدیدةِ،

ترجمه: دانشمندان تلاش کردند که راز این پدیده عجیب را بشناسند؛ پس گروهی را برای دیدن مکان و شناسایی ماهی هایی که پس از این باران های شدید بر زمین فرومی‌افتند فرستادند.

فَوَجَدوا أَنَّ أَکثَرَ الْأسَماكِ الْمُنتَشِرَةِ عَلَی الْأرضِ مِنْ نَوعٍ واحِدٍ، وَلٰکِنَّ الْغَريبَ في الْأمرِ أَنَّ الْأسَماكَ لَيسَتْ مُتَعَلِّقَةً بِالْمياهِ الْمُجاوِرَةِ.

ترجمه: پس فهمیدند که بیشتر ماهی های پخش شده بر روی زمین از یک نوع اند؛ اما شگفتی در این موضوع آن است که ماهی‌ها متعلق به آب های مجاور نیستند.

بَلْ بِمياهِ الْمُحيطِ الْأطْلَسيِّ الَّذي يَبْعُدُ مَسافَةَ مِائَتَي کيلومترٍ عَنْ مَحَلِّ سُقوطِ الأْسَماكِ.

ترجمه: بلکه متعلق به آب های اقیانوس اطلس اند  که از محل فرو افتادن ماهی، مسافت ۲۰۰ کیلومتر دورتر است.

ما هوَ سَبَبُ تَشکيلِ هٰذِهِ الظّاهِرَةِ؟! یَحْدُثُ إعْصارٌ شدیدٌ فَيَسحَبُ الْأسَماكَ إلَی السَّماءِ بِقوَّةٍ.

ترجمه: علت شکل گرفتن این پدیده چیست؟! گردبادهای شدیدی روی می‌دهد و ماهی‌ها را با قدرت به آسمان می‌کشاند.

وَ يَأخُذُها إِلَی مَکانٍ بَعيدٍ وَ عِندَما يَفقِدُ سُرعَتَهُ تَتَساقَطُ عَلَی الْأرضِ.

ترجمه: و آن‌ها را به مکانی دور می‌برد؛ هنگامی‌که سرعتش را از دست می‌دهد، ماهی‌ها بر روی زمین فرو می‌افتند.

 يحَتفَلُ النّاسُ في الْهُندوراس بِهٰذَا الْيَومِ سَنَويّاً وَ يُسَمّونَهُ «مِهرَجانَ مَطَرِ السَّمَكِ».

ترجمه: مردم در هندوراس این روز را سالانه جشن می‌گیرند و آن را جشنواره باران ماهی می‌نامند.

عيّن الصحيح و الخطأ حسب نص الدرس.

1- يحتفلُ أهالي الهندوراس بهذا اليوم شهرياً و يُسمونه «مهرجان البحر».    ꭓ

2-عندما یفقدُ الإعصار سرعته، تتساقط الأسماك علی الأرض.     √

3- يئسَ العلماء من معرفة سرّ تلك الظاهرة العجيبة.    ꭓ

4- إنّ نزول المطر و الثلج من السماء أمرٌ طبيعي.    √

5- تحدُثُ هذه الظاهرة عشر مراتٍ في السّنة.     ꭓ

إعلموا

أشکال الأفعال (1)

فعل ها در زبان عربی بر اساس شکل «سوم شخص مفرد در فارسی» به دو گروه تقسیم می شود.

گروه اول: فعل هایی که فقط از حروف اصلی تشکیل می شود.

گروه دوم: فعل هایی که علاوه برحروف اصلی، حروف زائد دارد. بيشتر فعل های «ماضی سوم شخص مفرد» که در متوسطۀ اول با آن آشنا شديد از سه حرف اصلی تشکيل می شد؛ مانند خرجَ، عرفَ ، قطعَ و شکرَ.

ماضی سوم شخص مفرد« برخی فعل ها نيز بيشتر از سه حرف است؛ مانند استخرج، اعترف، انقطع و تشکر؛ در کتاب های عربی متوسطۀ اول تا حدودی با چنين فعل هايی آشنا شده بوديد.

 اکنون با فعل هايی که «سوم شخص مفرد ماضی» آنها بيش از سه حرف است، بيشتر آشنا شويد.

اختبر نفسك: ترجم الأفعال الثلاثية المزيدة، ثم عيّن نوع الباب. (خودت را بیازما: فعلهای ثلاثی مزید را ترجمه کن؛ سپس نوع باب را معین کن)

ماضی                               مضارع                              امر                                 مصدر

استغفر: آمرش خواست    يستغفر: آمرزش می خواهد          استغفر: آمرزش بخواه          استغفار: آمرزش خواستن

اعتذر: پوزش خواست     يعتذر: پوزش می خواهد             اعتذر: پوزش بخواه             اعتذار: پوزش خواستن

انقطع: بریده شد            ينقطع: بریده می شود                انقطع: بریده شو                  انقطاع: بريده شدن

تکلّم: سخن گفت            یتکلّم: سخن می گوید                 تکلّم: سخن بگو                  تکلّم: سخن گفتن

حوارٌ =گفتگو

(في قسم الجوازات)= در بخش گذرنامه ها

التمارین

التمرين الأول: عيّن الجملة الصحيحة وغير الصحيحة حسب الحقيقة و الواقع. (جمله درست و نادرست را بر حسب حقیقت و واقع معین کن.)

1- المهرجان احتفال بمناسبة جميلة، کمهرجان الأزهار و مهرجان الأفلام    درست

جشنواره، جشنی به مناسبت زیبایی است، مانند جشنواره گل و جشنواره فیلم.

2- الثلج نوع من أنواع نزول الماء من السماء ينزل علی الجبال فقط.         نادرست  

برف گونه ای از گونه های ریزش آب از آسمان است که فقط در کوه ها می بارد.

3- يحتفل الإيرانيون بالنوروز أول يوم من أيام السنة الهجریة الشمسية.       درست 

ایرانیان نوروز، اولین روز از روزهای سال هجری خورشیدی را جشن می گیرند.

4- تعيش الأسماك في النهر و البحر و لها أنواع مختلفة.                        درست  

ماهی ها در رود و دریا زندگی می کنند و گونه های مختلفی دارند.

5- الإعصار ريح شديدة لا تنتقل من مکان إلی مکان آخر                      نادرست

گردباد باد شدیدی است که از مکانی به مکانی دیگر منتقل نمی شود.

اَلتمرين الثّاني: عيّن الجواب الصحيح. (پاسخ درست را مشخص کن)

1- الماضي من «ينقطع»:                      تقطع □   قطع □     انقطع ■

2- المضارع من «استرجع»:               يراجع □  يسترجع ■   يرجع □

3- المصدر من «تعلّم»:                    تعليم □        تعلّم ■     استعلام □

4- الأمر من «تستمع»:                    اسمع □       تسمع □     استمع ■

5- النهي من «تحتفل»:                   لاتحتفل □ لاتحتفل ■  مااحتفل □

6- المستقبل من «يبتسم»:                 سيبتسم ■    ابتسم □   ابتسام □

اَلتمرين الثّالث: تَرجم الأيات و الحديثَين، ثم عين نَوع الأفعال. (آیه ها و دو حدیث را ترجمه کن؛ سپس نوع فعل ها را مشخص کن)

1- ﴿ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَ مَنْ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلاَّ اللَّهُ ﴾ آل عمران : 135 (فعل ماضی / فعل مضارع)

پس برای گناهانشان آمرزش خواستند و چه کسی غیر از خدا گناهان را می آمرزد.

2- ﴿ فَقُلْ إِنَّمَا الْغَيْبُ لِلَّهِ فَانْتَظِرُوا إِنِّي مَعَكُمْ مِنَ الْمُنْتَظِرِينَ ﴾ يونس : 20  (فعل امر / فعل امر)

پس بگو غیب تنها برای خداست؛ پس منتظر باشید؛ همانا من با شما از منتظرانم .

3- ﴿ وَ اصْبِرْ عَلى ما يَقُولُونَ وَ اهْجُرْهُمْ هَجْراً جَمِيلاً...﴾ المزمل: 10 (فعل امر / مضارع / امر)

و بر آنچه می گویند صبر کن و از آنها دوری کن.

4- الناس نيام؛ فإذا ماتوا انتبهوا. رسول الله   (ماضی / ماضی)

مردم خفتگانند، پس آنگاه که بمیرند بیدار می شوند.

5- إنّکم مسؤولون حتی عن البقاع و البهائم. رسول الله.

همانا شما مسئول هستید حتی در مقابل قطعه زمین ها و چارپایان.

اَلتمرين الرابع: ضع في الدائرة العدد المناسب. «کلمة واحدة زائدة.»

1- المسجد (مسجد)                        (6) يدرُس فيه الطالب. (دانش آموز در آن درس می خواند.)

2- المشمش (زردآلو)                     (3) عَينُ الْماءِ وَ نَهرٌ کَثيرُ الْماءِ. (چشمه آب و رود بسیار آب است.)

۳- الینبوع (چشمه/ جوی پرآب)           (2) فاکهةٌ يأکلها الناس مجففة و غیرمجفّفة. (میوه ای است که مردم آن را خشک و غیرخشک می خورند.)

4- الموت (مرگ)                        (1) بَيتٌ مُقَدَّسٌ لِأَداءِ الصَّلاةِ عِندَ الْمُسلِمينَ. (نزد مسلمانان خانه مقدسی است برای گزاردن نماز)

5- اللیل (شب)                           (5) اَلْوَقتُ الْمُمتَدُّ مِن مَغرِبِ الشَّمسِ إلي طُلوعِ الْفَجْرِ. (زمان ممتد از غروب خورشید تا طلوع سپیده)

6- الصف (کلاس/ آموزگاه)

اَلتمرين الخامس: عيّن الکلمات المترادفة والمتضادة.    (= ≠)(واژگان مترادف و متضاد را مشخص کن.)

أنزل / أصبح / حفلة / رفع / صعود / صار / حجرة / مهرجان / نزول / غرفة

أصبح (شد)= صار/ حفله (جشن)= مهرجان / رفع (بالا برد)≠ أنزل(پایین آورد)/  صعود(بالا رفتن) ≠  نزول (پایین آمدن)

اَلتمرين السادس: ضع في الفراغ فعلاً مناسبا. (در جای خالی فعل مناسب بگذار.)

1- ﴿ فاصبر إنّ وعد الله حق و ........ لذنبك﴾ غافر: 55                 استرجع □ استغفر ■

(پس صبر کن همانا وعده خداوند حق است و برای گناهت آمرزش بخواه.)

2- إن شاءالله فسوف ..........کلّنا من المدرسة بعد سنتين.              نتخرّج ■    تخرّجنا □

(اگر خدا بخواهد پس همه ما از مدرسه پس از دو سال دانش آموخته می شویم.)

3- إلهي قد ...........رجائي عن الخلق و أنت رجائي.                    انقطعت □ انقطع ■

(خدایا امید من از مردم بریده شده است و تو امید منی.)

4- کان صديقي ........... والده للرجوع إلی البيت.                          ينتظر ■ يصدق □

(دوست من برای بازگشت به خانه منتظر پدرش بود.)

5- أنا و زميلي ........... رسائل عبر الإنترنت.                           استلمنا ■ استلمت □

(من و هم کلاسی ام نامه هایی را از راه اینترنت دریافت کردیم.)

عبر: از راه

انتخب الجواب الصحيح في الترجمة الفارسية. (پاسخ درست را در ترجمه فارسی بگزین.)

1- ﴿ وَ لا تَيْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِنَّهُ لا يَيْأَسُ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِلاَّ الْقَوْمُ الْكافِرُونَ ﴾ يوسف: 87

و از رحمت خدا نااميد نشويد■ نشدند□؛ زیرا جز گروه کافران کسی از رحمت خدا نااميد نشده است□ نمی شود■.

2- ﴿ ادْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ ﴾ ا لنحل: 125

با دانش و فرمان□ اندرز■ نیکو به راه پروردگارت فرا بخوان و با آنان به [شیوه ای] که خوب□ بهتر■ است گفت وگو کن.

3- ﴿ فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ وَ اشْكُرُوا لِي ﴾ 152البقرة: پس ما را□ مرا■ ياد کنيد؛ تا شما را یاد کنم از من سپاس گزاری کنيد شکرگزاری کنيد

4- ﴿لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلاَّ وُسْعَها ﴾ خدا به کسی جز به اندازۀ توانش■ درخواستش□ تکلیف نمی دهد؛

5- ﴿لَها ما كَسَبَتْ وَ عَلَيْها مَا اكْتَسَبَتْ ﴾ ا لبقرة: 286 هرکس آنچه را که [از خوبی ها] کسب کرده، به سودش■زيانش□ است، و آنچه را  [نيز که از بدی ها]کسب کرده، به سودش□ زيانش■ است،

سَبْعٌ يَجْري للِعَبْدِ أجَرُهُنَّ وَ هوَ في قبرِهِ بعَدَ مَوتِهِ: مَنْ عَلَّمَ عِلْما، أوَ أجرَی نهَرا، أو حَفَرَ بِئرا، أو غَرَسَ نَخْلاً، أوَ بَنَی مَسجِدا، أو وَرَّثَ مُصْحَفا، أو ترَكَ وَلَدا يَستَغفِرُ لَهُ بَعدَ مَوتِهِ.

ترجمه: پاداش هفت [چيز] در حالی که پس از مرگش در گورش است برای بنده جاری است: هر کس دانشی را ياد داد، يا جويی را روان کرد، يا چاهی را کَند، يا نخلی را کاشت، يا مسجدی ساخت، يا قرآنی به ارث گذاشت، يا فرزندی به جا نهاد که پس از مرگش برايش درخواست آمرزش کند.

جَعَلَ اللّهُ الرَّحْمَةَ مِئَةَ جُزءٍ، فَأَمْسَكَ عِندَهُ تِسعَةً وَ تِسعينَ جُزءاً وَ أَنزَلَ في الْأرضِ جُزءاً واحِداً، فَمِنْ ذٰلِكَ الْجُزءِ يَتَراحَمُ الْخَلْقُ.

ترجمه: خدا مهربانی (رحمت) را صد بخش قرار داد و نود و نه بخش را نزد خود بگرفت و يک بخش را در زمين فرود آورد، از همان بخش آفريدگان به هم مهربانی می‌ورزند.

إِنَّ طَعامَ الْواحِدِ يَکْفِي الإثْنَينِ، وَ طَعامَ الإثْنَينِ يَکْفِي الثَّلاثَةَ وَ الْأربَعَةَ، کلوا جَميعاً وَ لا تَفَرَّقوا، فَإِنَّ الْبَرکَةَ مَعَ الْجَماعَةِ.

ترجمه: قطعاً خوراک يک تن برای دو تن بسنده است و خوراک دو تن برای سه تن و چهار تن بس است، همه با هم بخوريد و پراکنده نشويد؛ زيرا برکت با جماعت است.

اثِنانِ خير مِن واحِدٍ وَ ثلَاثةَ خيَر مِنِ اثنْيَنِ وَ أربعَةٌ خيَر مِن ثلَاثةَ؛ فَعَليَکُم باِلْجَماعةَ.

ترجمه: دو تن از يک تن بهتر و سه تن از دو تن بهتر و چهار تن از سه تن بهتر است؛ بر شما لازم است در جمع باشيد.

مَن أَخلَصَ لِلّهِ أَربَعینَ صَباحاً، ظَهَرَتْ یَنابیعُ الْحِکمَةِ مِنْ قَلبِهِ عَلَی لِسانِهِ.

ترجمه: هرکس چهل بامداد برای خدا خالص شود. (پاکی نيّت ورزيد) چشمه‌های دانش (حکمت) از دلش (قلبش) بر زبانش آشکار می‌گردد (ظاهر می‌گردد).

أَرْبَعَةٌ قَليلُها کَثيرٌ: الْفَقرُ وَ الْوَجَعُ وَ الْعَداوَةُ وَ النّارُ.

ترجمه: چهار چيز اندکش بسيار است: مستمندی (فقر)، درد، دشمنی و آتش.

اَلْعِبادَةُ عَشَرةُ أَجزاءٍ تِسعَةُ أَجزاءٍ فِی طَلَبِ الْحَلالِ.

ترجمه: پرستش (عبادت) ده بخش است، نه بخش در جستن (طلب) حلال است.

إذا کانَ اثْنانِ يَتَناجَيانِ فَلا تَدْخُلْ بَينَهُما.

ترجمه: هرگاه دو تن در گوشی راز می‌گفتند ميانشان داخل نشو.

برای آگاهی بیشتر از اعداد در عربی اینجا را فشار دهید.

عيّن الصحيح و الخطأ حسب نَص الدرس: (درست و نادرست را بر حسب متن درس مشخص کنید.)

۱- يجري أجر حفر البئر للعبد و هو في قبره بعد موته. √  (پاداش کندن چاه برای بنده جاری می شود در حالی که که پس از مرگش در قبرش است.)

۲- أنزل الله تسعة و تسعين جزءا من الرحمة للخلق. ꭓ    (خداوند نود و نه بخش از رحمت را برای مردم فرو فرستاده است.)

۳- يجري أجر استغفار الولد للوالدين بعد موتهما. √       (پاداش طلب آمرزش فرزند برای پدر و مادر پس از مرگشان جاری می شود.)

۴- إنّ طعام الإثنين لا يکفي الثلاثة. ꭓ                        (همانا غذای دو نفر برای سه نفر بس است.)

اختبر نفسك: ترجم إلی الفارسية. (خودت را بیازما: به فارسی ترجمه کن)

1- ﴿ ثلاثين لیلة﴾ الأعراف: 142   سی شب

2- ﴿ سبعين رجلا﴾ الأعراف: 155   هفتاد مرد

3- سبعة أبواب  هفت در

4- ستین مسکینا  شست مسکین

5- ستة أیام  شش روز

6- مئة حبّة البقرة 261   یک صد دانه

در گروه های دو نفره شبيه گفت وگوی زير را در کلاس اجرا کنيد.

حوار= گفتگو

(في مطار النجف الأشرف) = در فرودگاه نجف اشرف

1- سائح: گردشگر 2- ما أجمل: چه زيباست! 3- شعب: ملت 4- مضياف: مهمان دوست

التمرين الأول: اکتب العمليات الحسابية التالية بالأعداد کالمثال. (عملیات ریاضی زیر را با اعداد مانند مثال بنویس.)

(+ زائد )( - ناقص) (×ضرب في)(÷ تقسيم علی)

۱- عشرة في ثلاثة يساوي ثلاثین. (ده در سه برابر سی است.)                                                         30=3 ×10

۲- تسعون ناقص عشرة يساوي ثمانين. (نود منهای ده برابر هشتاد است.)                                         80= 10-90

۳- مئة تقسيم علی خمسة يساوي عشرين. (صد تقسیم بر پنج برابر بیست است.)                                   20=5/100

۴- ستة في أحد عشر يساوي ستة و ستين. (شش در یازده برابر شصت و شش است.)                                  66=11×6

۵- خمسة و سبعون زائد خمسة و عشرين يساوي مئة. (هفتاد و پنج بعلاوه بیست و پنج برابر صد است.)       100=25+75

6 . اثنان و ثمانون تقسيم علی اثنين يساوي واحدا و أربعين. (هشتاد و دو تقسیم بر دو برابر چهل و یک است.) 41=2÷82

التمرين الثّاني: اکتب في الفراغ عددا ترتيبيا مناسبا. (در جای خالی عدد مناسب بنویس.)

۱- اليوم الثانی من أيام الأسبوع يوم الأحد. (روز دوم از روزهای هفته روز شنبه است.)

۲- اليوم السادس من أيام الأسبوع يوم الخميس. (روز ششم از روزهای هفته روز پنجشنبه است.)

۳- الفصل الرابع في السنة الإيرانية فصل الشتاء . (فصل چهارم در سال ایرانی فصل زمستان است.)

۴- الفصل الثالث في السنة الإيرانية فصل الخریف. (فصل سوم از سالهای ایرانی فصل پاییز است.)

۵- يأخذ الفائز الأول جائزة ذهبية و الفائز الثانی جائزة فضيّة. (برنده نخست جایزه طلایی و برنده دوم جایزه نقره ای می گیرد.)

اَلتمرين الثّالث: اکتب في الفراغات أعداداً مناسبة. (در جاهای خالی عددهای مناسب بنویسید.)

التمرین الرابع: ضع في الفراغ کلمة مناسبة من الکلمات التالية. «کلمتان زائدتان.» (در جای خالی از کلمه های زیر کلمه مناسب را بگذارید.)

عشر / مئة / خمس / عشرین / خمسین/ ثلاثة

1- ﴿وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا نُوحاً إِلى قَوْمِهِ فَلَبِثَ فِيهِمْ أَلْفَ سَنَةٍ إِلاَّ خمسین عاماً﴾ العنکبوت: 14

(همانا ما نوح را به سوی قومش فرستادیم؛ پس او در میان ایشان هزار سال، پنجاه سال کم درنگ کرد.)

2- ﴿ مَن جاءَ بِالحَسنة فله عشر أمثالُها﴾ (هر کس نیکی را آورد؛ پس برای او ده برابر مثل آن است.) / جاء بـ: آورد

3- اَلصبر ثلاثه صبر عنْد الْمصيبَة، و صبر علی الطاعة و صبر عن المعصیة.

(صبر بر سه گونه است: هنگام گرفتاری، صبر در عبادت و صبر از گناه.)